Ντιέγκο Ριβέρα «PanAmerican Unity»
Ο Κώστας Πολύδωρος γράφει για την ηρωική ιστορία της Κούβας και την ανάγκη συμπαράστασης απέναντι στις νέες επιθέσεις του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού.
Στις 24 Μαρτίου 2026 κατέπλευσε στην Αβάνα το Granma 2.0 ή Maguro, το κύριο πλοίο του στολίσκου Nuestra America, μετά από ένα ταξίδι έξι ημερών από την χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικό μεταφέροντας 14 τόνους τροφίμων και φαρμάκων, 73 ηλιακούς συλλέκτες και είδη πρώτης ανάγκης.
Το Granma ήταν ένα παλιό και σάπιο πλοιάριο στο οποίο επιβιβάστηκαν ο Φιντέλ Κάστρο, ο Τσε Γκεβάρα και 80 αντάρτες στις 24 Νοεμβρίου 1956 στο Μεξικό για να αποβιβαστούν επτά ημέρες αργότερα στις ακτές της επαρχίας Οριέντε, να κατορθώσουν αργότερα να παγιώσουν την θέση τους στα βουνά της Σιέρα Μαέστρα και να δημιουργήσουν το ένοπλο αντάρτικο κατά της δικτατορίας του Μπατίστα. Ο Φιντέλ Κάστρο είχε βρεθεί στο Μεξικό, όπου συνάντησε τον Αργεντίνο Γκεβάρα, εξόριστος από την Κούβα μετά την επίθεση στο στρατόπεδο της Μονκάδα το 1953 στο Σαντιάγο, μία απόπειρα ανατροπής του Μπατίστα.
Στο Nuestra America, όπως ονομάστηκε το ανθρωπιστικό κομβόι απο πλοιάρια, μεταξύ των οποίων συμμετείχε ο βραζιλιάνος ακτιβιστής Τιάγο Άβιλα ένας εκ των οργανωτών του Παγκόσμιου Στόλου Αλληλεγγύης στην Γάζα Global Sumud Flotilla και ο διασώστης Ιάσονας Αποστολόπουλος από την ελληνική αποστολή, προστέθηκαν ο βρετανός Τζέρεμι Κόρμπιν του Your Party , ο Πάμπλο Ιγλέσιας του Podemos, η Κολομβιανή γερουσιαστής Κλάρα Λόπες και ο βουλευτής και υποψήφιος δήμαρχος της Βαρκελώνης με τους Κομμουνιστές, Χεράρδο Πισαρέλ που ταξίδεψαν στην Αβάνα.
Η “Δική μας Αμερική' είναι μία αναφορά στο έργο του Χοσέ Μαρτί κουβανού ποιητή, συγγραφέα και ηγέτη του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα της Κούβας από την Ισπανική αποικιοκρατία.
“Γιατί ο ύμνος της ομοψυχίας έχει αρχίσει ήδη να αντηχεί, η σημερινή γενιά κουβαλά στους ώμους της την εργαζόμενη Αμερική, προχωρώντας στον δρόμο που άνοιξαν οι μεγαλοπρεπείς πατέρες της. Από το Ρίο Μπράβο ως τα στενά του Μαγγελάνου, καβάλα στη ράχη του Κόνδορα, σκόρπισε ο Μέγας Σεμί (σ.σ. Θεός στη γλώσσα των Ιθαγενών Αρουάκο), στα λατινογενή έθνη της ηπείρου και στα πονεμένα νησιά του πελάγους, τον σπόρο της νέας Αμερικής.”1
Ο Μαρτί και ο Σιμόν Μπόλιβαρ είναι δύο από τις σημαντικότερες φιγούρες της Λατινικής Αμερικής, δεμένες άρρηκτα με την ιδέα της Παναμερικανικής Ενότητας, την προσπάθεια για πολιτική, οικονομική και πολιτισμική συνεργασία μεταξύ των κρατών της Αμερικάνικης ηπείρου που τόσο επηρέασε τον νεαρό Γκεβάρα. Η τοιχογραφία του μεξικανού ζωγράφου Ντιέγκο Ριβέρα “Pan American Unity” για την Διεθνή Έκθεση Golden Gate στο Σαν Φρανσίσκο απεικόνισε οπτικά την συγχώνευση των πολιτισμών του Βορρά και του Νότου της Αμερικανικής Ηπείρου.
“Η Κούβα ήταν η τελευταία ισπανική αποικία στην αμερικάνικη ήπειρo. Κέρδισε την ανεξαρτησία της μόλις το 1898 μετά από έναν τριετή πόλεμο. Αλλά η πραγματική ανεξαρτησία ήταν πολύ σύντομη. Στις ΗΠΑ αυτός ο πόλεμος εξακολουθεί να αποκαλείται Ισπανο-Αμερικανικός πόλεμος. Η παρουσία στρατευμάτων των ΗΠΑ στο νησί και η συμβολή τους στην νίκη επί των Ισπανών, διαμόρφωσε την επαύριο της κουβανέζικης ανεξαρτησίας με έναν τρόπο που ποτέ δεν είχε φανταστεί στα γραπτά του ο Χοσέ Μαρτί, ο πολιτικός ηγέτης του αντιαποικιακού αγώνα της Κούβας, ο οποίος είχε σκοτωθεί το 1895, στο ξεκίνημα του δεύτερου και αποφασιστικού απελευθερωτικού πολέμου.” 2
Ο Τραμπ απειλεί τώρα ξανά να καταλάβει την Κούβα. Πιστεύω ότι «θα έχω την τιμή να πάρω, με κάποιο τρόπο, την Κούβα» δήλωσε πριν λίγες εβδομάδες «Θα την απελευθερώσω, θα την πάρω, νομίζω ότι μπορώ να την κάνω οτιδήποτε, αν θέλετε να ξέρετε την αλήθεια».
Ιστορία αντίστασης
Ένας λόγος για τον οποίο η Κούβα μπαίνει στο στόχαστρο είναι η “ενοχλητική” ιστορία. Με το σφίξιμο του οικονομικού εμπάργκο και την απειλή της ανατροπής του καθεστώτος οι ΗΠΑ θέλουν να πάρουν την ρεβάνς για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό 66 χρόνια από την νίκη της Κουβανικής Επανάστασης. Το σημερινό καθεστώς της Κούβας έχει τις ρίζες του στην επανάσταση του 1959 που ανέτρεψε την δικτατορία του Μπατίστα. Την παραμονή πρωτοχρονιάς του 1959 ο στρατηγός Φουλχένσιο Μπατίστα επιβιβάστηκε στο αεροπλάνο με κατεύθυνση τον Άγιο Δομίνικο, εγκαταλείποντας την Αβάνα, για να συναντήσει έναν άλλο αιμοσταγή δικτάτορα, τον Τρουχίγιο.
Είχε προηγηθεί η είδηση για τον θρίαμβο του Τσε Γκεβάρα και της φάλαγγας των ανταρτών που διοικούσε στην μάχη της Σάντα Κλάρα που διήρκησε τρεις ημέρες και άνοιξε τον δρόμο για να προελάσει μέχρι την Αβάνα. Την επόμενη ημέρα οι μπαρμπούδος (γενειοφόροι) του κινήματος της 26ης Ιουλίου έμπαιναν στην πρωτεύουσα της Κούβας με επικεφαλής τον Καμίλο Σιενφουέγος και μία εβδομάδα μετά θα ακολουθούσε ο Φιντέλ.
Η δικτατορία του Μπατίστα ήταν ένα διεφθαρμένο και μισητό καθεστώς, πιστός σύμμαχος του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού καταπιεστικό για τα δικαιώματα της εργατικής τάξης και της νεολαίας.
“Στην Αβάνα απ’ τη στιγμή που γίνονται γνωστά τα νέα για τη φυγή του Μπατίστα, οι φοιτητές αρχίζουν να συγκεντρώνονται και σημαίες της 26ης Ιουλίου ανεμίζουν στον λόφο του πανεπιστημίου. Ο κόσμος ξεχύνεται στους δρόμους, σημειώνονται λεηλασίες στο Μπίλτορ και στο Σεβίγια Πλάσα, στα καζίνο. Πολιτοφύλακες της 26ης Ιουλίου καταλαμβάνουν τις εφημερίδες του Μπατίστα, ενώ η αστυνομία, σε αντίποινα ρίχνει με τα πολυβόλα εναντίον του συγκεντρωμένου πλήθους στις φτωχογειτονιές.
Το πλήθος επιβάλει την δικαιοσύνη που ήθελε εδώ και πολύ καιρό να επιβάλλει: Ένα είδος λογικού και επιλεκτικού βανδαλισμού οδηγεί τα πλήθη να επιτεθούν στα πρατήρια της Shell, για την οποία λεγόταν ότι είχε συνεργαστεί με τον Μπατίστα χαρίζοντάς του τανκς. Καταστρέφουν τα καζίνο, που είναι ιδιοκτησία της αμερικάνικης μαφίας και του υπόκοσμου του καθεστώτος Μπατίστα, καταστρέφουν τα παρκόμετρα –μία από τις βρώμικες δουλειές του συστήματος–, επιτίθενται στα σπίτια διαφόρων επιτρόπων του καθεστώτος (στο σπίτι του συνδικαλιστή Μουχάλ πετούν το κλιματιστικό από το παράθυρο).
Η απώλεια ελέγχου του κατασταλτικού μηχανισμού, που διαλύεται μέσα σε δευτερόλεπτα, καθώς τα στελέχη του καθεστώτος Μπατίστα τρέπονται σε μαζική φυγή, δημιουργεί ένα κενό εξουσίας που ούτε ο Καντίγιο ούτε ο Μπαρκίν μπορούν να καλύψουν εφόσον οι επαναστατικές δυνάμεις αρνούνται να προχωρήσουν σε διαπραγματεύσεις. Καταλαμβάνονται τα στούντιο της τηλεόρασης και αυτόκλητοι μάρτυρες καταγγέλλουν την φρίκη της καταστολής, του καθεστώτος Μπατίστα, που αποτελεί πια παρελθόν”.3
Η επανάσταση βελτίωσε την ζωή της πλειοψηφίας. Με κέντρο μία κοινωνική πολιτική που εφάρμοσε η νέα κυβέρνηση, μια στενή ομάδα γύρω από τον Κάστρο, τα ενοίκια έπεσαν κατά 50 %, οι μισθοί ανέβηκαν, η ανεργία μειώθηκε, η δημόσια Υγεία βελτιώθηκε θεαματικά και οι τιμές των ειδών διατροφής έπεσαν. Προτεραιότητα του καθεστώτος ήταν η οικοδόμηση μιας ισχυρής ανεξάρτητης κουβανέζικης οικονομίας με βαριά βιομηχανία απαλλαγμένης από την εξάρτηση από την τιμή του ζαχαροκάλαμου στην διεθνή αγορά. Ολόκληρη η οικονομία εθνικοποιήθηκε για να οργανωθεί η παραγωγή κάτω από κεντρικό σχεδιασμό. Οι μεταρρυθμίσεις ήταν αποτέλεσμα ελέγχου του κράτους και της οικονομίας από τα πάνω, μίας διαδικασίας που στην καλύτερη περίπτωση η εργατική τάξη συμμετείχε αλλά σίγουρα δεν είχε τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο Τσε σε μία επιστολή του προς τον Φιντέλ που δημοσιεύτηκε το 2006 σημειώνει :
“Ακόμα δεν έχω βρει τον τρόπο για να εμπλακεί η εργατική τάξη στην επιχείρηση της οικοδόμησης του σοσιαλισμού” φωτίζοντας με αυτόν τον τρόπο μία ηγεσία αποκομμένη από την εργατική τάξη. Η εργατική τάξη της Κούβας δεν ήταν πρωταγωνίστρια στην επανάσταση της Κούβας γιατί δεν ηγήθηκε της επανάστασης.
Πουθενά δεν εμφανίστηκαν σε αυτήν την διαδικασία όργανα εξουσίας από τα κάτω. Αργότερα και η συμμετοχή έγινε μία υποσημείωση με επετειακό χαρακτήρα. Ήταν ένα μοντέλο που έδωσε έμπνευση και ελπίδα στην Αριστερά διεθνώς που όμως δεν θύμιζε σε τίποτα τον σοσιαλισμό και την φράση του Μάρξ “η απελευθέρωση της εργατικής τάξης είναι έργο της ίδιας”.
Στη Κούβα χτίστηκε μια εκδοχή του κρατικού καπιταλισμού που υπήρχε στη Ρωσία. Σήμερα το καθεστώς κάνει βήματα για να ακολουθήσει το παράδειγμα του «σοσιαλισμού της αγοράς» της κινέζικης άρχουσας τάξης.
Το 1961 ο “προοδευτικός” πρόεδρος Κένεντι οργάνωσε την επέμβαση στον Κόλπο των Χοίρων από εξόριστους γόνους αφεντικών που εκπαιδεύτηκαν από την CIA σε μία προσπάθεια να επαναφέρει στην εξουσία το καθεστώς του Μπατίστα. Το σχέδιο κατέληξε σε ένα μεγάλο φιάσκο, που σηματοδότησε την πρώτη ήττα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στην Αμερική.
Ο Φιντέλ ανακήρυξε την επανάσταση “σοσιαλιστική” με δύο χρόνια καθυστέρηση και ισχυροποίησε την συμμαχία με την Σοβιετική Ένωση. Το 1959 δήλωνε “Η επανάστασή μας δεν είναι ούτε καπιταλιστική, ούτε κομμουνιστική… Ο καπιταλισμός θυσιάζει τον άνθρωπο, ο κομμουνισμός με τις ολοκληρωτικές του αντιλήψεις θυσιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα… Εμείς δεν συμφωνούμε ούτε με το ένα ούτε με το άλλο.. Η επανάστασή μας δεν είναι κόκκινη αλλά πράσινη, όπως οι στολές των ανταρτών της Σιέρα Μαέστρα”.
Το εμπορικό εμπάργκο από τις ΗΠΑ εφαρμόστηκε σαν απάντηση στις εθνικοποιήσεις και σε μια προσπάθεια να πνίξει το κουβανικό καθεστώς. Ο Τσε καταλάβαινε ότι η Κούβα δεν μπορεί να επιβιώσει απομονωμένη και ότι το παράδειγμα έπρεπε να εξαπλωθεί από τον επαναστατικό πυρήνα (foco) στον υπόλοιπο κόσμο. Αυτή η προσπάθεια θα ξεπεράσει ακόμα και τα όρια της Λατινικής Αμερικής όπως στο Κονγκό το 1965, με την συμμετοχή του ίδιου του Γκεβάρα, που αποδείχθηκε μία απογοητευτική εμπειρία. Ένα χρόνο αργότερα θα επαναληφθεί στην Βολιβία με κόστος την ζωή του Τσέ.
Πιέσεις
Αλλά θα αποτύχει. Και η μόνη υποστήριξη που θα έρθει στην Κούβα είναι από την Σοβιετική Ένωση. Η ΕΣΣΔ αγόραζε ζάχαρη από την Κούβα (το 10% της κατανάλωσης της) και πούλαγε βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα. Ο Τσε το 1965 από το Αλγέρι θα χαρακτηρίσει την συνδιαλλαγή άνιση.
Η πίεση για την παραγωγή μεταφραζόταν σε μία διαρκή πίεση στην εργατική τάξη αλληλένδετη με μία διαρκή καταστολή διαφορετικών απόψεων. Η ομοφυλοφιλία θα θεωρηθεί από το καθεστώς υποπροϊόν του καπιταλισμού που προέρχεται από μια μικρή ομάδα. “Μία σεξουαλική επανάσταση άνθιζε ταυτόχρονα με την κοινωνική τον πρώτο καιρό. Αλλά τα τύμπανα των μιλιταριστών προσπαθούσαν διαρκώς να τσακίσουν το ρυθμό της ποίησης, τη χαρά της ζωής ώσπου τα κατάφεραν... Το στρίμωγμα άρχισε στα σοβαρά. Η φρίκη και η ασχήμια μέρα με τη μέρα αυξανόταν. Αλλά η καταπίεση λειτούργησε σαν ερέθισμα και το σεξ έγινε τρόπος αντίστασης, όπλο ενάντια στο καθεστώς... Θαρρώ πως ποτέ δεν συνουσιάστηκε κανείς περισσότερο στην Κούβα απ' ό,τι στη δεκαετία του '60, συγκεκριμένα αφότου εξαγγέλθηκαν όλοι αυτοί οι νόμοι κατά των ομοφυλόφιλων, εξαπολύθηκε ένα ανθρωποκυνηγητό εναντίον τους και δημιουργήθηκαν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης τότε που η σεξουαλική πράξη μετατράπηκε σε ταμπού, που προβαλλόταν ο νέος άνθρωπος και εξυμνείτο ο ανδρισμός"4 γράφει στο συγκλονιστικό αυτοβιογραφικό του βιβλίο «Πριν Πέσει η Νύχτα» ο συγγραφέας και ποιητής Ρεϊνάλντο Αρένας.
Η Κούβα έφτασε στο σημείο να εισάγει από την Σοβιετική Ένωση ακόμα και βασικά διατροφικά είδη όπως ρύζι ή πατάτες που θα μπορούσε να καλλιεργήσει. Στη συνέχεια ήρθε η τελική απόδειξη της συνεχιζόμενης πίεσης πάνω στην Κούβα από το παγκόσμιο σύστημα –η κατάρρευση του Ανατολικού μπλοκ από το 1989 έως το 1991 και μαζί της η αγορά μεγάλου μέρους της σοδειάς ζάχαρης από την ΕΣΣΔ. “Η τιμή που λάμβανε η Κούβα για τις εξαγωγές ζάχαρης μειώθηκε από 602 δολάρια τον τόνο το 1990 σε 200 δολάρια το 1992. Το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 10% το 1991, 11,6% το 1992 και 14,9% το 1993. Η εθνική παραγωγή κατά κεφαλήν μειώθηκε κατά περισσότερο από το ένα τρίτο μεταξύ 1990 και 1993.”5 Η φτώχεια και η απόγνωση σκέπασαν σαν γκρίζο σύννεφο την χώρα της Καραϊβικής την “Ειδική περίοδο” μετά το 1991 με ελλείψεις ενέργειας, τροφίμων και την κατάρρευση των μέσων μαζικής μεταφοράς. Ο Λεονάρδο Παδούρα στην “Τριλογία της Αβάνας” σκιαγράφησε με μελανά χρώματα την κατάσταση για την πλειοψηφία των κουβανών.
Κατά την διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του 20ου αιώνα στην Κούβα το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε, η ανεργία αυξήθηκε και χτύπησε πιο σκληρά τον αφροκουβανέζικο πληθυσμό και οι ανισότητες διευρύνθηκαν. Αλλά το καθεστώς άντεξε.
Το “ροζ κύμα” στην αυγή του 21ου αιώνα στην Λατινική Αμερική με τις νίκες των αριστερών κυβερνήσεων της Μπολιβαριανής Επανάστασης του Ούγκο Τσάβες στην Βενεζουέλα, του Έβο Μοράλες στην Βολιβία και του Λούλα στην Βραζιλία έδωσε πνοή στην Κούβα.
Το 2006 η ανάληψη της εξουσίας από τον Ραούλ Κάστρο σηματοδότησε μια περίοδο ανοιγμάτων προς την αγορά και ιδιωτικοποιήσεων με το κομμουνιστικό κόμμα να διατηρεί τον ρόλο της κυβέρνησης και της διαχείρισης του κράτους. Το αμερικάνικο εμπάργκο παρέμεινε ενεργό αλλά ένα κομμάτι του ευρωπαϊκού και του λατινοαμερικάνικου κεφαλαίου ήταν πρόθυμο να προχωρήσει σε “επενδύσεις” καθρεφτίζοντας την τάση του κεφαλαίου για επέκταση και για ανεύρεση νέων ευκαιριών για κέρδος.
Ο Ομπάμα πίεσε να γίνουν δημοκρατικά ανοίγματα στην Κούβα. Αυτό δεν σήμαινε ότι ο Ομπάμα έδινε δεκάρα για τη δημοκρατία αλλά γιατί ήθελε να στηρίξει μία ελεγχόμενη αντιπολίτευση από την κυβέρνησή του μέσα στην Κούβα. Είναι η εποχή που οι Rolling Stones δίνουν συναυλία στην Αβάνα και η Madonna διασκεδάζει στα νέα ιδιωτικά εστιατόρια. Εκείνη είναι μια περίοδος έκφρασης για την αριστερή διανόηση, με την ανοχή του Ραούλ Κάστρο, που είχε διωχθεί την περίοδο της σοβιετικής συνεργασίας.
Όπως σημειώνει ο Κουβανός ιστορικός Frank Garcia Hernandez μέλος του blog Κομουνίστας και συγγραφέας του βιβλίου “Κούβα: Μία κριτική ιστορία”6 “Όταν η στρατηγική της «αντάρτικης εστίας» αποδείχθηκε αποτυχημένη, μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης ο Φιντέλ πόνταρε στον Ούγκο Τσάβες και την Βενεζουέλα. Τα χρήματα (και το πετρέλαιο) που εισέρρευσαν στην Κούβα ως αποτέλεσμα της υποστήριξης που παρείχε στην Βενεζουέλα κατευθύνθηκαν στην αναθέρμανση της οικονομίας, την αναζωογόνηση της γεωργίας και της διατροφικής επάρκειας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μία ανάκαμψη στην οικονομία της Κούβας και έφερε στην επιφάνεια την λύση του τουρισμού για την οικονομική ανάπτυξη”. Το μοντέλο αυτό λειτούργησε μέχρι το 2020 και την πανδημία του κορονοϊού.
Το 2020 η κύρια βιομηχανία της Κούβας ήταν ο τουρισμός. Πλάι στα κρατικά πεντάστερα ξενοδοχεία προστέθηκαν τα ιδιωτικά πολυτελή resorts μετατρέποντας ολόκληρες περιοχές όπως το Βαραντέρο σε all-inlusive τουριστικές ζώνες. Η οικονομία της Κούβας πέρασε από την μονοκαλλιέργεια του ζαχαροκάλαμου στην τουριστική “μονοκαλλιέργεια”. Οι ταξικές αντιθέσεις διευρύνθηκαν από την εμφάνιση μίας “νέας αστική τάξης”. “Είναι οι ιδιοκτήτες των «μικρομεσαίων» επιχειρήσεων στον τουρισμό και όχι μόνο, που από το 2011 μπορούν να έχουν υπαλλήλους πέρα από τα μέλη της οικογένειάς τους. Εκείνοι που μπορούν να συσσωρεύσουν περισσότερα αμερικάνικα δολάρια από τις δραστηριότητές τους. Και βέβαια, οι γραφειοκράτες που διαχειρίζονται τις «μικτές επιχειρήσεις» με το ξένο κεφάλαιο."7
Η κρίση της πανδημίας που ακόμα δεν έχει ξεπεραστεί προκάλεσε μία εκτίναξη του πληθωρισμού και μία πτώση των πραγματικών μισθών έως και 200%. Σήμερα η κυβέρνηση της Κούβας επιμένει να επενδύει στον τουρισμό που μετά από 6 χρόνια δεν έχει καταφέρει να επανέλθει ούτε στα μισό των αφίξεων πριν τον κορονοϊό. Από το 2020 έως το 2025 ο πληθυσμός της Κούβας μειώθηκε από τα 11 εκατομμύρια στα 9 εκατομμύρια. Μέσα σε 5 χρόνια 2 εκατομμύρια άνθρωποι μετανάστευσαν, στην συντριπτική τους πλειοψηφία νέοι. Γι' αυτό το κομμάτι της κοινωνίας, την νεολαία άνοιξε ένα ρήγμα που όξυνε την αποσύνδεση της με την προπαγάνδα της κυβέρνησης για την αντίσταση της σοσιαλιστικής Κούβας.
Το ρήγμα αυτό πυροδότησε την έκρηξη το 2021. Στις 11 και 12 Ιουλίου χιλιάδες διαδηλωτές βγήκαν στους δρόμους σε πολλές πόλεις της Κούβας ανάμεσά τους στην πρωτεύουσα Αβάνα για να εκφράσουν την οργή τους για τις διακοπές ρεύματος και τις ελλείψεις αγαθών και συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις καταστολής της κυβέρνησης Ντίας Κανέλ, που κινητοποίησε και μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος ενάντια στους διαδηλωτές που βάφτισε “αντεπαναστάτες”. Εκατοντάδες δικάστηκαν με φαστ τρακ διαδικασίες αντιμετωπίζοντας κατηγορίες για “διατάραξη κοινής ειρήνης” και καταδικάστηκαν με ποινές με τις οποίες το κράτος και η “Δικαιοσύνη” εξάντλησαν την αυστηρότητά τους.
Η νέα επίθεση Τραμπ
Οι αμερικανικές εφημερίδες γράφουν ότι ο Τραμπ θέλει «αλλαγή καθεστώτος» στην Κούβα. "Στις 29 Γενάρη, ο Τραμπ υπέγραψε ένα διάταγμα με τον απίστευτο τίτλο “Σχετικά με τις απειλές της κυβέρνησης της Κούβας εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών”. Στο κείμενο αυτό για το μόνο που δεν κατηγορείται η Κούβα είναι πως στεγάζει τον Σατανά. Ωστόσο, περιγράφεται ως κέντρο της παγκόσμιας τρομοκρατίας, πεδίο δράσης της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, αλλά και της Ρωσίας και της Κίνας." Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times διπλωμάτες των ΗΠΑ απαίτησαν από ομολόγους τους να «φύγει» ο πρόεδρος Ντίας-Κανέλ σε μία επανάληψη του σεναρίου που γράφτηκε στην Βενεζουέλα στα τέλη της περασμένης χρονιάς εναντίον του Νικολάς Μαδούρο.
Παράλληλα με το εμπορικό εμπάργκο, όπως αποκαλύφθηκε πρόσφατα, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε διαπραγματεύσεις με την Κούβα. Ο πρόεδρος της Κούβας Ντίας-Κανέλ σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο NBC τόνισε ότι «Η αμερικανική κυβέρνηση, η οποία εφαρμόζει εχθρική πολιτική έναντι της Κούβας, δεν έχει το ηθικό δικαίωμα να απαιτεί οτιδήποτε από την Κούβα” και ότι η νήσος θα προβάλλει «ακατάβλητη αντίσταση» αλλά ταυτόχρονα επιβεβαίωσε ότι η Αβάνα επιθυμεί «διάλογο». Υπογραμμίζοντας ότι “Αν ο κουβανικός λαός πιστεύει ότι δεν είμαι κατάλληλος για τη θέση, ότι δεν έχω ανταποκριθεί στις προσδοκίες, τότε θα πρέπει πράγματι να παραιτηθώ από πρόεδρος.” 8
Ο Τραμπ είναι ο πρόεδρος που εκλέχθηκε με την υπόσχεση ότι θα σταματήσει τους “ατελείωτους πολέμους” των προκατόχων του. Η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που δημοσίευσε ο Ντόναλντ Τραμπ στην δύση του 2025 υπογράμμιζε “Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν την ατυχή ιδέα περί παγκόσμιας κυριαρχίας χωρίς σκοπό” και συγκεκριμένα για την Μέση Ανατολή ότι “εγκαταλείπεται το λανθασμένο πείραμα της Αμερικής να επιπλήττει αυτά τα έθνη –ιδιαίτερα τις μοναρχίες του Κόλπου– ώστε να εγκαταλείψουν τις παραδόσεις και τις ιστορικές μορφές διακυβέρνησής τους”.
Μέσα σε λίγους μήνες από την δημοσίευση της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας οι ΗΠΑ έχουν οργανώσει την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας Μαδούρο και της συζύγου του, άνοιξαν έναν καταστροφικό πόλεμο που χάνουν σε συμμαχία με το κράτος δολοφόνο Ισραήλ ενάντια στο Ιράν και στηρίζουν την γενοκτονία στην Γάζα και το σφυροκόπημα του Λιβάνου που διαπράττει ο σφαγέας Νετανιάχου. Αλλά η Λατινική Αμερική παραμένει για τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό η “πίσω αυλή” των ΗΠΑ. Η επιθετικότητα σε Βενεζουέλα και Κούβα είναι μια προειδοποίηση προς την Κίνα, η οποία αποτελεί τεράστια αγορά για τις λατινοαμερικανικές εξαγωγές ορυκτών και αγροτικών προϊόντων.
Η διακοπή της ροής πετρελαίου από την Βενεζουέλα απειλεί πλέον με μια μεγάλη ανθρωπιστική κρίση την Κούβα. Πριν λίγες εβδομάδες το ηλεκτρικό δίκτυο κατάρρευσε για δεύτερη φορά μέσα σε μια εβδομάδα και η χώρα ολόκληρη βυθίστηκε στο σκοτάδι. Στους δρόμους της Αβάνας υψώνονται βουνά από σκουπίδια που δεν μπορούν να συλλέξουν τα απορριμματοφόρα γιατί δεν είναι εφοδιασμένα με καύσιμα. Η Κούβα παράγει το 40% περίπου της ενέργειας που χρειάζεται. Μέχρι πέρσι το υπόλοιπο 60% το εισήγαγε – σε μεγάλο βαθμό από τη Βενεζουέλα και τη Ρωσία.
Στις 30 Μαρτίου το υπό ρωσική σημαία Anatoly Kolodkin, που μετέφερε 100.000 τόνους ρωσικού πετρελαίου έφτασε στην Κούβα. Μετά την παραλαβή πετρελαίου από το ρωσικό τάνκερ, την πρώτη μετά από τρεις μήνες, επαναλειτούργησε η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος της Κούβας, στο Ματάνσας, βάζοντας τέλος στο πανεθνικό μπλακ αουτ που διήρκησε περισσότερο από 29 ώρες και βύθισε 10 εκατομμύρια ανθρώπους στο σκοτάδι.
Η ραχοκοκαλιά του συστήματος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Κούβας είναι οι θερμοηλεκτρικοί σταθμοί που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα, πετρέλαιο και μαζούτ, ένα δίκτυο που δεν έχει ανανεωθεί από την εποχή του 1959.
Το δίκτυο ενέργειας στην Κούβα κατέρρευσε ξανά το 2022 και το 2024. To 2023 η κυβέρνηση του Κανέλ υπέγραψε συμφωνία με μια τουρκική εταιρία που διαθέτει πλωτά εργοστάσια ηλεκτρικής ενέργειας. Η συμφωνία αντιμετώπισε κριτική ως προς την ενεργειακή απόδοση και ως προς το οικονομικό σκέλος που παρέμεινε αδιαφανές. Τον Φεβρουάριο του 2025 το τελευταίο πλωτό εργοστάσιο απέπλευσε από την Κούβα.
Η διεθνής συμπαράσταση στην Κούβα έχει μεγάλη αξία την ώρα που βρίσκεται αντιμέτωπη με τις απειλές του Τραμπ. Οι κυβερνήσεις της Βραζιλίας, της Ισπανίας και του Μεξικό δεσμεύτηκαν ότι θα στείλουν περισσότερη βοήθεια στην Κούβα. Η αλληλεγγύη στον λαό της Κούβας είναι δεμένη με την πάλη ενάντια στον ιμπεριαλισμό και τον πόλεμο που απλώνεται από την Δυτική Ασία ως την Καραϊβική. Στην αντιπαράθεση αυτή στεκόμαστε σταθερά στο πλευρό της Κούβας δίχως όρους και προυποθέσεις.
Σημειώσεις
1. Η Δική μας Αμερική, Χοσέ Μαρτί, Ιστορικά κείμενα από τον αγώνα για την ανεξαρτησία της Κούβας και της Λατινικής Αμερικής (1882-1895)
2. Ο Τσε Γκεβάρα και η επανάστασή στην Κούβα, Μαικ Γκονζάλεζ
3. Ερνέστο Γκεβάρα, γνωστός ως ΤΣΕ, Πάκο Ιγνάσιο Ταϊμπο ΙΙ
4. Πριν Πέσει η Νύχτα, Ρεινάλντο Αρένας
5. Cuba Behind the Myths, Chris Harman https://isj.org.uk/cuba-behind-the-myths/
6. Cuba una Historia Critica, Frank Garcia Hernandez
7. Τι συμβαίνει στην Κούβα, Λέανδρος Μπόλαρης, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1324&issue=148#gsc.tab=0
8. Κούβα: Στοπ στον αποκλεισμό, Νίκος Λούντος, https://ergatiki.gr/article.php?id=37850