Αντιπολεμική διαδήλωση βετεράνων στις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ δεν καταφέρνει να λυγίσει το Ιράν ούτε στρατιωτικά ούτε οικονομικά.
Ο Γιώργος Πίττας δίνει την εικόνα που μπορεί να αξιοποιήσει το αντιπολεμικό κίνημα.
Kάθε μέρα που περνάει, ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός μοιάζει όλο και πιο ανήμπορος όχι απλά να νικήσει αλλά έστω να απαγκιστρωθεί από τον πόλεμο που ξεκίνησε στο Ιράν πριν από έξι μήνες.
Χάνοντας την πρώτη παρτίδα
Στις 18 Ιούνη ο Τραμπ υπέγραψε το Μνημόνιο Κατανόησης (MoU) με το Ιράν επιδιώκοντας να το πλασσάρει ως μια επιτυχία των ΗΠΑ. «Ο πόλεμος λήγει με την απόλυτη ήττα» έγραφαν εκείνες τις μέρες οι New York Times.1 Δικαίως. Οι όροι του μνημονίου ήταν ταπεινωτικοί για τις ΗΠΑ.
Οι δυο χώρες συμφώνησαν σε μια υπό διαπραγμάτευση -ως προς τα βήματα και τη σειρά που αυτά θα ακολουθούσαν- «διαδικασία» όπου το Ιράν θα άνοιγε το Στενό του Ορμούζ, θα αποδεχόταν ότι δεν θα φτιάξει πυρηνικό όπλο και θα ξεκινούσε διαπραγμάτευση για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Και οι ΗΠΑ θα προχωρούσαν σε άρση των κυρώσεων στο Ιράν, αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων, πολεμικές αποζημιώσεις προς το Ιράν, τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού, απόσυρση του αμερικανικού ναυτικού από την περιοχή του Περσικού Κόλπου, κατάπαυση του πυρός και στον Λίβανο.
Οι αμερικανικές απαιτήσεις για τερματισμό του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν και σταμάτημα της υποστήριξης του Ιράν προς τους λεγόμενους «αντιπροσώπους» του (τη Χεζμπολάχ, στον Λίβανο, τους Χούθι στην Υεμένη, τις σιιτικές οργανώσεις του Ιράκ) δεν περιλήφθηκαν καν στο μνημόνιο. Μέχρι την τελευταία στιγμή ο Τραμπ πίεζε ο Λίβανος να εξαιρεθεί από τη κατάπαυση αλλά ούτε αυτό συνέβη.
Υπογράφοντας το MoU ο Τραμπ –που πρόσφατα παρομοίασε τον πόλεμο στο Ιράν με το σκάκι– αποδέχτηκε ότι έχασε κατά κράτος την πρώτη παρτίδα. Οι «επιτυχίες» του πολέμου του ήταν μια τρύπα στο νερό.
Ο Τραμπ πανηγύρισε ότι με το ΜοU πέτυχε να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ. Αλλά αυτό είχε κλείσει ως συνέπεια του πολέμου που ο ίδιος ξεκίνησε. Ο Ντι Βανς, πανηγύρισε για την πτώση των τιμών του πετρελαίου που ακολούθησε το μνημόνιο. Μόνο που ήταν ο δικός τους πόλεμος που την εκτόξευσε σπέρνοντας εφιάλτες στην παγκόσμια οικονομία. Οι άλλες δύο «επιτυχίες» του μνημονίου –ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και ότι θα διαπραγματευτεί το πυρηνικό του πρόγραμμά– ήταν «παραβίαση ανοιχτών θυρών». Το Ιράν εδώ και χρόνια διακηρύσσει ότι δεν το ενδιαφέρει να φτιάξει πυρηνικό όπλο. Ενώ αμερικανοί και ιρανοί διαπραγματευτές είχαν ήδη καταλήξει στους βασικούς όρους μιας συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα λίγες μέρες πριν την αιφνιδιαστική αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στις 28/2.
Καμιά από αυτές τις «επιτυχίες» δεν ήταν μέσα στους στόχους του Τραμπ όταν ξεκινούσε τον πόλεμο. Από αυτούς δεν επετεύχθη ούτε ένας: Το Ιράν δεν «παραδόθηκε χωρίς όρους». Ο πόλεμος δεν οδήγησε στην ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Ο λαός του Ιράν που δικαίως εξεγείρονταν ενάντια στο καθεστώς τον Γενάρη δεν αντιμετώπισε σαν «απελευθερωτές» αλλά σαν εχθρούς τον Τραμπ και τον Νετανιάχου. Η απόπειρα για μια παγκόσμια «επίδειξη δύναμης» της στρατιωτικής ισχύος των ΗΠΑ έγινε επίδειξη αδυναμίας από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ταϊβαν.
Τη Δευτέρα 17 Αυγούστου το MoU έληξε. Όπως και οι άλλες συμφωνίες του Τραμπ, δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Οι διαπραγματεύσεις κόλλησαν στη «διαδικασία» που σημαδεύτηκε από εκατέρωθεν αλλεπάλληλες επιθέσεις προκειμένου να ασκηθεί πίεση επί του πεδίου, ενώ η Τεχεράνη συνέχισε να κρατά κλειστό το στενό του Ορμούζ και ο αμερικανικός στρατός συνέχισε τον αποκλεισμό του Ιράν.
Αυτή η στάση ήταν λίγο-πολύ αναμενόμενη για τον Τραμπ. Αναγκάστηκε να υπογράψει το μνημόνιο για να εκτονώσει την αυξανόμενη πίεση. Να καθησυχάσει αφενός τους συμμάχους του στον Κόλπο ότι ο πόλεμος τελείωσε. Αφετέρου να ηρεμήσει τις αγορές που βρισκόνταν στα πρόθυρα του πανικού με την τιμή του πετρελαίου να έχει σχεδόν διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου. Αλλά δεν αποδέχτηκε την ήττα. Η τακτική του ήταν συνεχίζοντας τον αποκλεισμό και τις επιθέσεις, να πάρει ό,τι περισσότερο μπορεί από το Ιράν στις διαπραγματεύσεις αλλά και να κερδίσει χρόνο προκειμένου να ανασυνταχτεί σε όλα τα επίπεδα.
Αυτή η τακτική δεν λειτούργησε. Έχει σημασία να υπογραμμίσουμε ότι οι επιθέσεις των δύο τελευταίων μηνών δεν έγιναν μόνο με πρωτοβουλία των ΗΠΑ αλλά και του Ιράν. Το ιρανικό καθεστώς, έχοντας καταλάβει ότι έχει το «πάνω χέρι» σε αυτή τη σύγκρουση, περιφρούρησε το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ με επιθέσεις σε πλοία που επιχειρούσαν να το διασχίσουν χωρίς συνεννόηση μαζί του. Απάντησε στις αμερικανικές επιθέσεις με νέες επιθέσεις σε χώρες του Κόλπου. Κι όταν ο Τραμπ απείλησε στα τέλη του Ιούλη με νέα μαζική επίθεση, στο παιχνίδι μπήκαν από την Υεμένη οι Χούθι χτυπώντας σαουδαραβικούς στόχους και κλείνοντας το στενό του Μπαμπ Αλ Μαντέμπ στην Ερυθρά. Ο Τραμπ αναγκάστηκε να ακυρώσει μια νέα κλιμάκωση. Δήλωσε ότι θα προχωρήσει σε «οικονομικό πόλεμο» εναντίον του Ιράν συνεχίζοντας τον αποκλεισμό και υποσχόμενος νέα «οικονομικα πλήγματα».
Στα μέσα του Αυγούστου, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC), που έχει ισχυροποιήσει τη θέση του στο ιρανικό καθεστώς, απάντησε θέτοντας ακόμη περισσότερους όρους προς τις ΗΠΑ για μια συμφωνία ειρήνευσης: Τον οριστικό τερματισμό των απειλών κατά του Ιράν και των επιθέσεων κατά του Ιράν, του Λιβάνου, της Παλαιστίνης, των Χούθι της Υεμένη και των σιιτών στο Ιράκ. Την άρση του ναυτικού αποκλεισμού και την απόσυρση των ΗΠΑ από τον Περσικό. Αποζημίωση για τις ζημίες, άρση των κυρώσεων και αποδέσμευση των δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
Και απείλησε με περαιτέρω γεωγραφική εξάπλωση του πολέμου αν οι ΗΠΑ κλιμακώσουν τον πόλεμο ανακοινώνοντας ότι είναι προετοιμασμένο για μια παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση –κάτι που δεν ισχύει για τις ΗΠΑ, όσους χάρτες και να δημοσιεύσει ο Τραμπ παρουσιάζοντας το Στενό του Ορμούζ ως «αμερικανικό έδαφος».
Μετά από έξι μηνές πολέμου στο Ιράν, τα προβλήματα του αμερικανικου ιμπεριαλισμού έχουν βαθύνει σε όλα τα επίπεδα κάνοντας την όποια επιλογή –είτε απαγκίστρωσης είτε κλιμάκωσης είτε παραμονής στην παρούσα κατάσταση- εξαιρετικά δύσκολη για τις ΗΠΑ.
Οικονομικός πόλεμος
Ο «οικονομικός πόλεμος» που εξήγγειλε ο Τραμπ είναι δική του «αχίλλειος πτέρνα», όχι του Ιράν. Είναι ακριβώς σε αυτό το πεδίο που το ιρανικό καθεστώς έχει πετύχει ήδη ένα «ματ», διεξάγοντας έναν κατεξοχήν οικονομικό πόλεμο εναντίον των ΗΠΑ παγκοσμιοποιώντας το πρόβλημά του, κρατώντας κλειστό το στενό του Ορμούζ, ασκώντας τεράστια πίεση στις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία. Ο οικονομικός πόλεμος ήταν o βασικός λόγος ώστε ο Τραμπ να αναγκαστεί να υπογράψει το ΜοU.
Τώρα ισχυρίζεται, ότι βομβαρδίζοντας τα ραντάρ του Ιράν, η κίνηση στο Στενό «αποκαθίσταται». Ποια είναι η πραγματικότητα; Από τη 1 ως τις 19 Αυγούστου το στενό πέρασαν προς και από Περσικό συνολικά 236 πλοία, τάνκερ και φορτηγά. Αλλα την περίοδο πριν από τον πόλεμο το στενό περνούσαν 136 πλοία τη μέρα!
Ας δούμε ποια και πώς περνάνε. Η κίνηση των τάνκερ και των φορτηγών πλοίων προς και από τον Περσικό Κόλπο στη διάρκεια του πολέμου ακολουθεί δύο οδούς κοντά στις ακτές, τη βόρεια ιρανική οδό και τη νότια κοντά στις ακτές του Ομάν. Από τα συνολικά 236 πλοία, με ανοιχτό το σήμα εντοπισμού τους 83 ακολούθησαν την ιρανική οδό, 3 τη νότια οδό και 148, τα λεγόμενα «σκιώδη», πέρασαν νύχτα με κλειστά συστήματα εντοπισμού φοβούμενα τις εκατέρωθεν επιθέσεις σε πλοία που συνεχίζονται από τις ΗΠΑ και το Ιράν.
Όπως υποστηρίζει ο Μαρκ Αγιούμπ, ερευνητής και σύμβουλος σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, στο Al Jazeera «είναι δύσκολο να πούμε με βεβαιότητα ποιος “ελέγχει” τι. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ποιος από τις δύο δυνάμεις τα πλοία είναι πιο πρόθυμα να αψηφήσουν και ποια φοβούνται περισσότερο να προσβάλουν. Παρά τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ, το ένα πέμπτο των τάνκερ και το 35% του συνόλου περνά ανοιχτά το στενό του Ορμούζ μέσω της ιρανικής διαδρομής, αψηφώντας τις απειλές του Τραμπ».2 Αλλά ακόμη και αν όλα τα «σκοτεινά» πλοία περνούσαν υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ, αν πιστεύει ο Τραμπ ότι μπορεί σε βάθος χρόνου να επαναφέρει στην «κανονικότητα» την τιμή του πετρελαίου και τις αγορές περνώντας σε 20 μέρες όσα πλοία περνούσαν πριν από τον πόλεμο σε δύο μέρες, μέσα από «σκιώδεις» και ανασφαλείς οδούς, είναι βαθιά γελασμένος.
Το ίδιο ισχύει για τις «σκληρές κυρώσεις» που ανακοίνωσε όχι μόνο προς το Ιράν αλλά και τις χώρες που έχουν εμπορικές σχέσεις με αυτό. Η «Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας» που ανακοίνωσε με τυμπανοκρουσίες στα τέλη Αυγούστου ήταν περισσότερο απειλή για κυρώσεις και έκκληση για συνεργασία σε συμμάχους και αντιπάλους, μια «προειδοποιητική βολή» όπως είπε ο υπ. Οικονομικών των ΗΠΑ Μπεσέντ, που όταν ρωτήθηκε γιατί δεν προχωράει άμεσα στις κυρώσεις απάντησε: «Η άμεση εφαρμογή των κυρώσεων χωρίς καμία προειδοποίηση θα μπορούσε να ανατινάξει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα».
Αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει. Το κόστος των κυρώσεων και του αποκλεισμού δεν συγκρίνεται με το κόστος που θα κληθούν να πληρώσουν οι ΗΠΑ, τα αραβικά καθεστώτα και ο παγκόσμιος καπιταλισμός αν ο Περσικός Κόλπος ή και η Ερυθρά Θάλασσα, παραμείνουν επ αόριστον κλειστά ή έστω «σκιώδη».
Όσον αφορά τις κυρώσεις στις χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν, οι πιέσεις μπορεί να πιάσανε στα ΗΑΕ, αλλά δεν πρόκειται να πιάσουν στη Ρωσία ή στην Κίνα. Το πιο πιθανό θα έχουν την τύχη του «πολέμου δασμών» με τον οποίο ξεκίνησε τη θητεία του ο Τραμπ αναγκαζόμενος τελικά να κάνει πίσω. Πέρσι, μόνη της η Κίνα αγόρασε πάνω από το 80% του πετρελαίου που εξήγαγε το Ιράν κυρίως μέσω «σκιωδών στόλων». Η Τουρκία, το Πακιστάν και το Ιράκ συνεχίζουν επίσης τις εμπορικές συναλλαγές.
Βομβαρδισμοί και ναυτικός αποκλεισμός
Αν θελει ο Τραμπ να κάνει τον Κόλπο «αμερικανικό έδαφος» είναι αναγκασμένος να βάλει «τις μπότες στο έδαφος». Αλλά, έξι μήνες τώρα, μόνο σε ένα πράγμα έχει μείνει σταθερός: Ότι οι ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να προχωρήσουν σε χερσαία εισβολή στο Ιράν. Το Βιετνάμ και οι ήττες στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, δεν αφήνουν ελπίδες ότι μια χερσαία επίθεση εναντίον του Ιράν των 92 εκατομμυρίων, θα έχει καλύτερο αποτέλεσμα. Αυτό αποτελεί τεράστιο πλεονέκτημα για το ιρανικό καθεστώς που δηλώνει ότι δεν φοβάται μια τέτοια σύγκρουση.
Η εναλλακτική λύση, οι ΗΠΑ να αναγκάσουν την Τεχεράνη σε υποχωρήσεις μέσω βομβαρδισμών και μόνιμου ναυτικού αποκλεισμού, συναντά επίσης τεράστια προβλήματα –ενδεικτικά του τι μπορεί να συμβεί αν πάνε σε φουλ πόλεμο.
Όσον αφορά στο πρώτο σκέλος: Σύμφωνα με τα αμερικανικά μέσα τα αποθέματα των επιθετικών πυραύλων ακριβείας τύπου (ATACMS) και (PrSM) έχουν χρησιμοποιηθεί σε ένα πολύ μεγαλο μέρος τους. Από τους 3.000 συνολικά βαλλιστικούς πυραύλους Τόμαχοκ που είχαν οι ΗΠΑ πριν τον πόλεμο υπολογίζεται ότι έχουν χρησιμοποιηθεί ήδη οι χίλιοι.3 Αυτοί οι βομβαριδισμοί δεν έχουν εμποδίσει το Ιράν και τους σύμμαχους του στην περιοχή να απαντάνε στις επιθέσεις χτυπώντας στόχους στις χώρες του Κόλπου και στο Ισραήλ.
Οι αμυντικές δυνατότητες των ΗΠΑ έχουν επίσης προβλήματα: «Από τον Φεβρουάριο, ο πόλεμος στο Ιράν φέρεται να έχει εξαντλήσει έως και τα τρία πέμπτα των αποθεμάτων των αμερικανικών αναχαιτιστικών πυραύλων Patriot και έως και το ήμισυ των αποθεμάτων των αντιβαλλιστικών πυραύλων του συστήματος THAAD. Η πλήρης αναπλήρωση αυτών των αποθεμάτων θα μπορούσε να διαρκέσει χρόνια» διαβάζουμε στο αμερικανικό θινκ τανκ Atlantic Council.4
Οι ελλείψεις σε αμυντικούς και επιθετικούς πυραύλους είναι αγκάθι για το Πεντάγωνο. Είναι ορατές και στη Μέση Ανατολή, και στο μέτωπο της Ουκρανίας, όπου ο Ζελένσκι διαμαρτύρεται ότι έχει ξεμείνει από Πάτριοτ, και στο μέτωπο του Ειρηνικού. Η αντικατάστασή τους με καινούργιους –παρά την εξοπλιστική κλιμάκωση των ΗΠΑ, της ΕΕ και του ΝΑΤΟ– χρειάζεται μήνες και χρόνια. Η δε αντικατάστάση τους με ήδη υπάρχοντα συστήματα αδυνατίζει αλλού την ισορροπία δυνάμεων. Σύμφωνα με το CNN, ένας από τους λόγους που ο Τραμπ δεν προχώρησε σε νέο μαζικό βομβαρδισμό του Ιράν τον Άυγουστο ήταν ότι ο αρχηγός του αμερικανικού ΓΕΣ «εξέφρασε έντονες ανησυχίες στον Λευκό Οίκο για το αμερικανικό απόθεμα πυρομαχικών προειδοποιώντας για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις».
Όσον αφορά στο ναυτικό αποκλεισμό εκεί το σχέδιο έχει διπλή δυσκολία. Αφενός το Ιράν έχει χερσαία σύνορα που ήδη αξιοποιεί. Αφετέρου ο ναυτικός αποκλεισμός ήδη συναντά μεγάλα προβλήματα. Τον Αύγουστο, ο υπουργός Άμυνας Χέγκσεθ δήλωνε με καμάρι ότι αυτός θα πραγματοποιηθεί με τα 11 αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ που θα αλλάζουν βάρδιες στον Περσικό. Είναι ένα υπεραισιόδοξο σχέδιο. To USS Gerald Ford, το πιο εξελιγμένο, τελευταίας γενιάς πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ, αναγάστηκε να αποχωρήσει πρώτο τον Μάιο από τη Μέση Ανατολή μετά από εντεκάμηνη συνεχή παραμονή στη θάλασσα, έχοντας υποστεί μεγάλες ζημιές. Και τον Αύγουστο ακολούθησε το US Abraham Lincoln. Όπως σημειώνει η Φύλλια Πολίτη, στις 13/8:
«Χθες έγινε γνωστό ότι οι ΗΠΑ αποσύρουν το USS Abraham Lincoln από την περιοχή και θα το αντικαταστήσουν με το USS George Washington που πήρε εντολή να φύγει από βάση του Ειρηνικού. Η απόσυρση έγινε εν μέσω αναφορών ότι ναύτες αποπειράθηκαν να πέσουν στη θάλασσα για να δώσουν τέλος στη ζωή τους εξαιτίας των κακών συνθηκών και της παρατεταμένης παραμονής στο πλοίο που έχει ξεπεράσει τις 250 ημέρες. Τον Μάρτιο το αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford αποχώρησε από τη Μέση Ανατολή ενώ προηγουμένως υπήρξαν τραυματισμοί από πυρκαγιά που ξέσπασε στο πλοίο. Το πολεμικό ναυτικό των ΗΠΑ ξεκίνησε έρευνα σχετικά με το σενάριο τη φωτιά να την έβαλαν σκόπιμα ναύτες εν μέσω διαμαρτυριών για άθλιες συνθήκες, έλλειψη φαγητού, προβλήματα σε εγκαταστάσεις κ.α».5
Στα αμερικανικά μέσα, ειδικοί και βετεράνοι σχολιάζουν πως είναι αδύνατον να τηρήσει ο Τραμπ τη δέσμευση για επ’αόριστον αποκλεισμό των Στενών με τα αεροπλανοφόρα: «Τα πλοία χρειάζονται συντήρηση, ιδιαίτερα αυτά που έχουν πολύπλοκα και προχωρημένα οπλικά συστήματα, όπως τα πυρηνοκίνητα αεροπλανοφόρα, και υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούν να γίνουν εν πλω… Επιπλέον η αποχώρηση του USS Abraham Lincoln μπορεί να μην είναι και τόσο ευπρόσδεκτη για όσους υπηρετούν στο USS George Washington ή ακόμα και στο USS George H.W. Bush το οποίο επιχειρεί εδώ και τεσσερισήμιση μήνες στη θάλασσα. Κανένα από αυτά τα αεροπλανοφόρα δεν πρόκειται να αναχωρήσει για τη Μέση Ανατολή πριν από μήνες, στην καλύτερη περίπτωση».6
Αν προστεθεί στην εικόνα των ξεσηκωμένων ναυτών και των οικογενειών τους ότι μέσα στον Ιούλιο πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ η μεγαλύτερη αντιπολεμική συγκέντρωση βετεράνων και υπηρετούντων στον αμερικανικό στρατό από την περίοδο του Βιετνάμ και ότι τα γκάλοπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών δείχνουν τα δύο τρίτα των ψηφοφόρων στις ΗΠΑ να εναντιώνονται στον πόλεμο, καταλαβαίνει κανείς ότι το ζήτημα δεν είναι κλιμάκωση αλλά μια όσο πιο ανώδυνη απαγκίστρωση.
Αλλά ούτε αυτή είναι εύκολη για τον Τραμπ και τα επιτελεία του, που ξέρουν καλά ότι στο Ιράν διακυβεύεται η αξιοπιστία της ηγεμονίας του αμερικανικού ιμπεριαλισμού για τα επόμενα χρόνια-δεκαετίες. Το Ιράν δεν μοιάζει διατεθειμένο να κάνει πίσω. Όπως δήλωσε στο Αλ Τζαζίρα, ο Άλαν Έιρ, βασικός διαπραγματευτής των ΗΠΑ με το Ιράν την προηγούμενη δεκαετία:
«Ο Τραμπ δεν έχει πια πολλές επιλογές, επειδή οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν δεν είναι μια επιχειρηματική συμφωνία. Αν επρόκειτο για επιχειρηματική υπόθεση, θα κήρυσσε πτώχευση και θα προχωρούσε σε κάτι άλλο, αλλά αυτό δεν θα ανοίξει το στενό. Έτσι, ακόμα κι αν ήθελε να αποσυρθεί, δεν μπορεί… Από την άλλη το Ιράν δεν πιστεύει ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα άρει ποτέ τις κυρώσεις, γι’ αυτό και θέλει την αποδέσμευση των περιουσιακών στοιχείων, θέλει να μπορεί να αξιοποιήσει οικονομικά τη ναυτιλιακή κίνηση στο στενό, και το θέλει τώρα, επειδή δεν πιστεύει ότι αυτή η διαδικασία θα συνεχιστεί πέρα από μια αρχική συμφωνία –όπως ακριβώς οι συμφωνίες των ΗΠΑ στη Γάζα δεν έχουν προχωρήσει πέρα από τη Φάση 1».
Ποιο κύρος, ποια αξιοπιστία;
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που δυσχεραίνει το αδιέξοδο για τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό είναι ότι στη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Τραμπ και κυρίως μέσα στο τελευταίο εξάμηνο η αμερικανική ηγεμονία έχει απωλέσει το κύρος και την αξιοπιστία της. Ο Τραμπ προχώρησε στην επίθεση στο Ιράν με μοναδικό σύμμαχο στο πλευρό του το Ισραήλ με όλες τις δυνάμεις που στήριζαν τις ΗΠΑ στις παλαιότερες πολεμικές τους εξορμήσεις να αρνούνται να συμμετάσχουν, εξοργίζοντας τον αμερικάνο πρόεδρο που έφτασε να απειλεί με αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ.
Μέσα στο καλοκαίρι ο Τραμπ επιδίωξε να στοιχήσει ξανά πίσω του τους συμμάχους του στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Εκεί οι αρχηγοί των κρατών της ΕΕ, η Βρετανία, ο Καναδάς δεσμεύτηκαν να κλιμακώσουν τους εξοπλισμούς. Αλλά έκαναν σαφές ότι θα μπορούσαν να συνδράμουν περισσότερο στην περιοχή μόνο μετά από μια συμφωνία με το Ιράν. Η κακή για τις ΗΠΑ εξέλιξη του πολέμου και το βάθεμα της κρίσης της αμερικανικής ηγεμονίας συνοδεύεται από αναβάθμιση του ρόλου των περιφερειακών δυνάμεων που παίρνουν τις δικές τους πρωτοβουλίες.
Η ανακοίνωση του κοινού αμυντικού δόγματος ανάμεσα στο Πακιστάν, την Τουρκία και τη Σαουδική Αραβία, είναι ένα ακόμη δείγμα της κρίσης της αμερικανικής ηγεμονίας. Το μπάχαλο της αμερικανικής ηγεμονίας ανάβει όλες τις διαμάχες ανάμεσα στους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ (Πακιστάν-Ινδία, Ελλάδα-Τουρκία, Ισραήλ-Τουρκία, Σαουδική Αραβία) δημιουργώντας νέα προβλήματα διαχείρισης για τις ΗΠΑ. Αυτά αφορούν και μικρότερες δυνάμεις.
Το Ομάν είναι μια τέτοια περίπτωση. Τους τελευταίους μήνες βγάζει τον Τραμπ από τα ρούχα του ακόμη περισσότερο και από το Ιράν, παρότι στη χώρα –στο κρίσιμο σημείο απέναντι από το Ιράν στο στενό του Ορμούζ– σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις. Ο λόγος είναι ότι το Ομάν έχει εντείνει τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν για ένα από κοινού σχέδιο ελέγχου των Στενών. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει ένα παραθυράκι «εξόδου» των ΗΠΑ από την κρίση, μια λύση που τουλάχιστον να περιλαμβάνει ένα βασικό τους σύμμαχο στον έλεγχο του Στενού –αν η αμερικανική ηγεσία δεν βρισκόταν σε αυτήν την πρωτοφανή στα χρονικά σύγχυση που απλώνεται μέχρι τον Ειρηνικό. Γράφει ο Νίκος Λούντος στην Εργατική Αλληλεγγύη:
«Μέσα σε μία μέρα ο Τραμπ κατάφερε να απειλήσει και το Ομάν αλλά και τη Νότια Κορέα. Για το Ομάν είπε: “θα τους ξεσκίσουμε στους βομβαρδισμούς”. Την ίδια μέρα έκανε μια απρόβλεπτη επίθεση στη Νότια Κορέα, την ώρα που ξεκινούσαν οι ετήσιες κοινές αμερικανοκορεάτικες ασκήσεις. “Βάσει των καλών μου σχέσεων με τον Κιμ Γιονγκ Ουν της Βόρειας Κορέας, δεν είμαι καθόλου χαρούμενος που οι ΗΠΑ συμφώνησαν από παλιά να συμμετάσχουν σε κοινές ασκήσεις με τη Νότια Κορέα… Επειδή είναι πολύ αργά για να ακυρωθούν, έδωσα εντολή στον Υπουργό Πολέμου να μειώσει κατά πολύ τις ασκήσεις”.
Ο Τραμπ αναφέρεται με τέτοια επιπολαιότητα σε ασκήσεις που γίνονται κάθε χρόνο για να κάνουν κοινή επίδειξη της ισχύος τους σε μια χώρα όπου οι ΗΠΑ διατηρούν σχεδόν 30 χιλιάδες φαντάρους, απέναντι στη Βόρεια Κορέα αλλά και στην Κίνα,. Και στο τέλος του μηνύματός του λέει ξεκάθαρα γιατί εκνευρίστηκε: “πρόσφατα ζήτησα από τον Πρόεδρο της Νότιας Κορέας αν θα συμμετάσχουν μαζί μας στην αποπυρηνικοποίηση του Ιράν και μου είπαν: Όχι, ευχαριστώ”».
Παλαιστίνη
Σχεδόν τρία χρόνια μετά την Πλημμύρα του Αλ Άκσα, που ανέτρεψε βίαια όλα τα αμερικανικά σχέδια εξομάλυνσης Ισραήλ-Αραβικών καθεστώτων με τις Συμφωνίες του Αβραάμ και έγινε η θρυαλλίδα για να εκδηλωθεί η κρίση της αμερικανικής ηγεμονίας στη Μέση Ανατολή… Σχεδόν τρία χρόνια μετά την εκκίνηση της γενοκτονίας και ισοπέδωσης της Λωρίδας της Γάζας… Σχεδόν δυό χρόνια μετά την υποστήριξη του Τραμπ στο ισραηλινό σχέδιο για εκτοπισμό των Παλαιστινίων «για να γίνει η Γάζα αμερικανική Ριβιέρα»… Και σχεδόν ένα χρόνο μετά τη «συμφωνία ειρήνης» του Τραμπ για την Γάζα, ο απεσταλμένος του αναγκάζεται να συνομιλήσει επισήμως με τους «τρομοκράτες» της Παλαιστινιακής Αντίστασης. Ο γαμπρός του Τραμπ, ο Κούσνερ έκανε απευθείας συνομιλίες με τη Χαμάς στην Αίγυπτο, κάτι αδιανόητο μέχρι τώρα.
O Koύσνερ συναντήθηκε με τον ηγέτη της Χαμάς, Χαλίλ Αλ Χάγια, προκειμένου να ασκήσει πιέσεις και να εξασφαλίσει περισσότερα ανταλλάγματα για τις ΗΠΑ και τον Νετανιάχου όσον αφορά τον «οδικό χάρτη 15 σημείων» που έθεσε το «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα και να προχωρήσει η δεύτερη φάση της συμφωνίας που υπογράφηκε με τυμπανοκρουσίες τον Οκτώβρη του 2025 υπό την ηγεσία του Τραμπ. Στη συνέχεια συναντήθηκε με τον (οικογενειακό του φίλο) Νετανιάχου, για ένα διπλωματικό «μασάζ» προκειμένου να τον πείσει να υπογράψει τον οδικό χάρτη που ανακοινώθηκε στις 30 Ιουλίου. Κάτι που ο Νετανιάχου, ενόψει των εκλογών στο Ισραήλ τον Οκτώβρη, αρνείται να κάνει συνεχίζοντας τις επιθέσεις στην Γάζα, κλιμακώνοντας τις επιθέσεις κα τους εποικισμούς στη Δυτική Όχθη, βομβαρδίζοντας σε Λίβανο και Συρία όπου παραμένει ο ισραηλινός στρατός.
Ο οδικός χάρτης προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς σε αντάλλαγμα για την πλήρη στρατιωτική απόσυρση του Ισραήλ και τη μεταβίβαση της διακυβέρνησης σε μια ανεξάρτητη Παλαιστινιακή Εθνική Επιτροπή, η οποία θα υποστηρίζεται από μια διεθνή δύναμη ασφαλείας, προκειμένου να αρχίσει η «ανοικοδόμηση». Τα 15 σημεία του (η μετάβαση από τη μία φάση στην άλλη θα εξαρτάται από την τήρηση των δεσμεύσεων της προηγούμενης) περιλαμβάνουν:
«Παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Ανάληψη της διοίκησης της Γάζας από την Εθνική Επιτροπή Διοίκησης της Γάζας (NCAG). Ενσωμάτωση νέων αστυνομικών στις υπάρχουσες δυνάμεις. Ξεκίνημα του σταδιακού αφοπλισμού της Χαμάς από τη NCAG σε συνδυασμό με τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων. Κανένα όπλο δεν θα παραδοθεί στο Ισραήλ ή σε μη παλαιστινιακούς οργανισμούς και μόνο η NCAG θα έχει δικαίωμα κατοχής, αποθήκευσης και ελέγχου όπλων στη Γάζα. Η Προσωρινή Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF) θα αναπτυχθεί στη Γάζα, λειτουργώντας ως ζώνη διαχωρισμού μεταξύ των ισραηλινών δυνάμεων και των περιοχών που θα διοικεί η NCAG. Η ISF θα επιβλέπει την κατάπαυση του πυρός, θα εκπαιδεύει την παλαιστινιακή αστυνομία, θα διασφαλίζει τη μεταφορά της ανθρωπιστικής βοήθειας και θα υποστηρίζει τη λειτουργία της NCAG, χωρίς να ασκεί αστυνομικά καθήκοντα ή να παρεμβαίνει στην παλαιστινιακή κοινωνία» (Προς το παρόν, μόνο τέσσερις χώρες –το Μαρόκο, το Κοσσυφοπέδιο, η Αλβανία και το Καζακστάν– έχουν δώσει προκαταρκτική έγκρισή τους για συμμετοχή στην ISF).
Η Xαμάς και οι άλλες παλαιστινιακές αντιστασιακές οργανώσεις υπέγραψαν τη συμφωνία. Ο Γκάζι Χαμάντ, ένας από τους διαπραγματευτές της Χαμάς τόνισε: «Το κίνημα δεν οδηγείται με ενθουσιασμό στη συμφωνία, αλλά από την ανάγκη να σταματήσει ο πόλεμος εξόντωσης και να ανοίξει ένας νέος ορίζοντας για την ανοικοδόμηση και τη ζωή στη Λωρίδα της Γάζας». Φυσικά, κανείς δεν εμπιστεύεται τον Τραμπ ότι θα εφαρμόσει τις όποιες «θετικές δεσμεύσεις» του σχεδίου επί του πεδίου ή ότι θα βάλει φρένο στο Ισραήλ. Γι’ αυτό και οι παλαιστινιακές οργανώσεις βάζουν ως προϋπόθεση την τήρηση της συμφωνίας από το Ισραήλ. Δεν υπάρχει αμφιβολία επίσης ότι, θα επιδιώξει να διασπάσει τις δυνάμεις της Παλαιστινιακής Αντίστασης, ασκώντας ασφυκτική πίεση στην προσωρινή διοίκηση, που θα τελεί υπό τον διαρκή εκβιασμό της έναρξης και στη συνέχεια της διακοπής της «ανοικοδόμησης».
Αντιμέτωποι με τον εσωτερικό εχθρό
Ο πιο στενός σύμμαχος των ΗΠΑ, το Ισραήλ, είναι ακόμη ένας πονοκέφαλος για τον Τραμπ. Αλλά ο μεγαλύτερος είναι η κατάσταση με την οποία βρίσκεται αντιμέτωπος στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Αυτό δεν αφορά τόσο τις διαρροές από το στρατόπεδο του MAGA, εκείνων των ακροδεξιών που θεωρούν ότι ο Τραμπ ανέτρεψε τις δεσμεύσεις του, να σταματήσει τους πολέμους και να «κάνει την Αμερική μεγάλη».
Στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ενόψει των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών τον Νοέμβρη, η υποστήριξη προς τον Τραμπ έχει φτάσει στο ναδίρ με ιστορικό 33%, ευθυγραμμισμένη με τα ποσοστά που δείχνουν την υποστηριξη υπέρ της Παλαιστίνης και κατά του πολέμου στο Ιράν να κινούνται σταθερά πάνω από το 60%. Η υποστήριξη προς την Παλαιστίνη και η εναντίωση στον πόλεμο δεν επηρεάζουν μόνο τον Τραμπ. Εξελίσσονται σε βασική αιχμή που ήδη καθορίζει τις εκλογές στο εσωτερικό του Δημοκρατικού Κόμματος.
Η πρόσφατη νίκη του Αμπντούλ ελ Σαγιέντ στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν αντανακλά την αυξανόμενη οργή για τον πόλεμο, τη γενοκτονία στη Παλαιστίνη, την ανισότητα και τον κυβερνητικό ρατσισμό στις ΗΠΑ. Ακολούθησε η Άντζι Νίξον που επικράτησε στις προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στη Φλόριντα, σε ακόμη ένα δείγμα της αυξανόμενης επιρροής των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών της Αμερικής (DSA) στις ΗΠΑ. Και οι δύο νίκες ήρθαν απέναντι σε αντιπάλους που είχαν τη στήριξη του ισραηλινού λόμπι. Οι Financial Times έφραψαν: «Οποιοσδήποτε Δημοκρατικός που σχετίζεται με την Aipac έχει μηδαμινή πιθανότητα να γίνει ο υποψήφιος του κόμματός του για το 2028».
Ακόμη και προεκλογικά, και παρά τις πιέσεις του κατεστημένου του Δημοκρατικού Κόμματος (όχι χωρίς αντίκτυπο στην αριστερή πτέρυγα και τους DSA) για μια πιο «μετρημένη» αντιπολίτευση, οι αντιστάσεις συνεχίστηκαν. Στις 4 Ιουλίου 2026 στη Φιλαδέλφεια, έγινε η μεγαλύτερη διαμαρτυρία των οργανώσεων βετεράνων, εν ενεργεία στρατιωτών και των οικογενειών τους από την περίοδο του Βιετνάμ που διαδήλωσαν απαιτώντας το «τέλος του παράνομου και ανήθικου πολέμου κατά του Ιράν».
Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του Center on Conscience and War: «Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, το Κέντρο για τη Συνείδηση και τον Πόλεμο έχει σημειώσει αύξηση κατά 1000% στις αιτήσεις για πληροφορίες και στις αιτήσεις για την αναγνώριση του καθεστώτος του αντιρρησία συνείδησης από στρατιώτες που υπηρετούν επί του παρόντος». Αυτό είναι το οργανωμένο πολιτικό υπόβαθρο για τον ξεσηκωμό των ναυτών στα αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ σε έναν στρατό που κουβαλάει μια τεράστια παράδοση ανταρσιών από το Βιετνάμ ως το Ιράκ.
Η αντίσταση δεν αφορά μόνο τις ΗΠΑ. Το αντιπολεμικό κίνημα και το κίνημα αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη συνέχισε μέσα στο καλοκαίρι να κατεβαίνει στους δρόμους από το Λονδίνο και το Βερολίνο μέχρι την Ελλάδα όπου στις 9 Αυγούστου χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν απ' άκρη σ' άκρη. Σε μια σειρά αραβικές χώρες δίπλα στην αλληλεγγύη για την Παλαιστίνη ξεσπά και η οργή των φτωχών που βιώνουν στο πετσί τους όχι μόνο την καταπίεση των αυταρχικών καθεστώτων αλλά και τα προβλήματα που οξύνει η κρίση και ο πόλεμος.
Η Τυνησία, η χώρα από την οποία, ξεκίνησε πριν ακριβώς 15 χρόνια η Aραβική Άνοιξη –και πέρσι και φέτος τα καραβάνια αλληλεγγύης προς την Γάζα– ζει φέτος ένα καυτό καλοκαίρι διαδηλώσεων και απεργιών ενάντια στις περικοπές στο ρεύμα και το νερό. Στις 15 Αυγούστου μαζικές διαδηλώσεις ξέσπασαν στη δυτική Λιβύη κάτω από το σύνθημα «Αρκετά» στην κορύφωση ενός κινήματος ενάντια στα μπλάκαουτ, την εκτόξευση των τιμών του ψωμιού, την έλλειψη καυσίμων, το μολυσμένο νερό, την έλλειψη φαρμάκων. Στο Ιράκ, μια ολόκηρη πόλη, η Κουτ, βρίσκεται επί ένα μήνα σε κατάσταση εξέγερσης εξαιτίας των περικοπών στην παροχή ρεύματος. Στην πρώτη γραμμή αυτών των ξεσηκωμών βρίσκεται η νεολαία, η λεγόμενη GenΖ.
Μπροστά μας, σε όλο τον κόσμο και στην Ελλάδα, έχουμε στις 10 Οκτώβρη, στην επέτειο από τα τρία χρόνια της «Πλημμύρας του Αλ Άκσα» και της εκκίνησης της γενοκτονίας στην Γάζα, να ξαναπιάσουμε το απεργιακό νήμα από τις περσινές γενικές απεργίες σε Ιταλία, Ισπανία και Ελλάδα. Με επόμενο βήμα τις 30 Οκτώβρη, όπου οι λιμενεργάτες της Μεσογείου έχουν αποφασίσει μια ακόμη απεργία στο πλευρό της Παλαιστίνης από τον Πειραιά μέχρι το Μαρόκο.
Συνεχίζουμε τον αγώνα για την ήττα των ΗΠΑ στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο που διεξάγουν στο Ιράν. Συνεχίζουμε τον αγώνα στο πλευρό της Παλαιστινιακής Αντίστασης, χωρίς αυταπάτες ότι τα αποικιοκρατικά σχέδια του Τραμπ θα φέρουν ειρήνη και δικαιοσύνη στη Γάζα, για μια Παλαιστίνη ελεύθερη από το ποτάμι μέχρι τη θάλασσα.
Κλιμακώνουμε για να ανατρέψουμε την κυβέρνηση της ΝΔ και την αντιδραστική στρατηγική της συμμαχία με το κράτος του Ισραήλ –που δεν τολμά ούτε να καταδικάσει τα αίσχη του στη Δυτική Όχθη. Ενάντια στην πολεμοκαπηλεία, ότι η συμμαχία με το γενοκτονικό κράτος του Ισραήλ είναι «πατριωτικό» μας καθήκον ενάντια στον Ερντογάν, κόντρα στην εξάπλωση του αντιδραστικού άξονα Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ μέχρι την Ινδία του φασίστα Μόντι.
Υψώνουμε τείχος στην ισλαμοφοβική υστερία που, ακολουθώντας τον Τραμπ, καλλιεργούν ΝΔ, «σαμαράδες» και τα ακροδεξιά-φασιστικά υπόγεια της γαλάζιας πολυκατοικίας, προκειμένου να δικαιολογήσουν τη βρόμικη συμμαχία τους με το ρατσιστικό κράτος απαρτχάιντ του Ισραήλ. Η απόπειρά τους, σε συνεργασία με την ισραηλινή πρεσβεία, να ποινικοποιήσουν το κίνημα αλληλεγγύης από τη Σύρο ως τη Θεσσαλονίκη, με κατηγορίες που αφορούν τον αντιρατσιστικό νόμο είναι μια πρόκληση που δεν θα περάσει.
Παλεύουμε για να κλείσουν τώρα οι αμερικανικές βάσεις, να σταματήσει η ελληνική συμμετοχή στους αμερικανικούς σχεδιασμούς, για έξοδο από το ΝΑΤΟ. Να σταματήσουν τώρα οι σπατάλες του εξοπλιστικού πυρετού και η πολεμική κλιμάκωση στα οποία σπρώχνει η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών των μεγάλων δυνάμεων του πλανήτη.
Απέναντι σε ένα σύστημα που βυθίζει για άλλη μια φορά τον κόσμο μας στη φρίκη του πολέμου, μόνη λύση η επανάσταση και ο σοσιαλισμός.
Σημειώσεις
1. https://www.nytimes.com/2026/06/15/opinion/-trump-lost-war-iran.html).
2. https://www.aljazeera.com/news/2026/8/20/are-hormuz-ships-more-willing-to-defy-iran-or-the-us-what-data-shows
3. https://www.bbc.com/news/articles/c0qvnk2ezp7o
4. https://www.atlanticcouncil.org/dispatches/what-shrinking-us-missile-stocks-means-for-allies-and-adversaries-around-the-world/
5. https://www.ot.gr/2026/08/14/epikairothta/kosmos/iran-gia-ep-aoriston-apokleismo-ton-stenon-tou-ormouz-miloun-tora-oi-ipa/
6. (https://www.forbes.com/sites/petersuciu/2026/08/14/the-us-navys-aircraft-carrier-troubles-cant-be-fixed-quickly-enough/).