Το πανό των διαδηλωτών τα λέει όλα.
Ο Πάνος Γκαργκάνας εξηγεί πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από τα πλαστά “όρια του εφικτού”.
«Το ’15 ήξερα τι θέλω να κάνω και τι θέλω να γίνει, αλλά δεν ήξερα πώς ακριβώς μπορεί αυτό να γίνει. Έχοντας τώρα αυτή την εμπειρία της διακυβέρνησης, είμαι σε θέση σήμερα να πω ότι όχι μόνο ξέρω τι θέλω, αλλά και πώς να το κάνω. Και ξέρω τι είναι αυτό που γίνεται και τι είναι αυτό που δεν γίνεται».
Αλέξης Τσίπρας σε συνέντευξή του στο in.gr1
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν είναι ο μόνος ούτε ο πρώτος που θέλει την Αριστερά να προσαρμόζεται στα όρια του «εφικτού». Για την ακρίβεια, αυτό που προσπαθεί να κάνει είναι να αναβιώσει μια παράδοση με βαθιές ρίζες. Ξανά και ξανά στο παρελθόν και όχι μόνο στην Ελλάδα, κόμματα του κοινοβουλευτικού δρόμου διαμόρφωσαν «ρεαλιστικά» προγράμματα που επιχειρούσαν να ενσωματώσουν υποσχέσεις για βελτίωση των συνθηκών των «κατώτερων τάξεων», αλλά στην πράξη βρέθηκαν να υποχωρούν μπροστά στις πιέσεις των «ανώτερων τάξεων» ακόμα και όταν κατάφερναν να σχηματίσουν μια πλειοψηφία μέσα στη Βουλή. Προφανώς αυτό ισχύει για τον ΣΥΡΙΖΑ του 2015, για το ΠΑΣΟΚ ξανά και ξανά, για τη συγκυβέρνηση ΝΔ-ΚΚΕ το 1989, για να μην επεκταθούμε σε διεθνή παραδείγματα από τη Γερμανία και τη Γαλλία εδώ και πάνω από έναν αιώνα.
Το πραγματικό ζήτημα που αναδεικνύεται είναι με ποιον τρόπο μπορεί να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος; Ποιος καθορίζει μέχρι πού μπορεί να φτάσει το πρόγραμμα της Αριστεράς ξεκινώντας από τα άμεσα αιτήματα βελτίωσης των συνθηκών της εργατικής τάξης; Και ποια είναι η απάντηση για να ξεπεραστούν τα εμπόδια και οι εκβιασμοί από τα κατεστημένα συμφέροντα; Είναι απαραίτητο να σταθούμε σε αυτά τα ερωτήματα και να εξετάσουμε τις απαντήσεις που προτείνονται. Μόνο έτσι μπορούμε να ξεφύγουμε από το πλαστό δίλημμα ότι οι Αλέξηδες αυτού του κόσμου είναι οι φορείς του «εφικτού», ενώ η επαναστατική Αριστερά είναι «αιθεροβάμονες» του περιθώριου.
Πόσες «παροχές» αντέχει η οικονομία;
Η κυβερνητική προπαγάνδα φροντίζει σε κάθε στιγμή, ιδιαίτερα όταν φτάνει η ώρα της κάλπης, να απαιτεί ότι τα προγράμματα της αντιπολίτευσης πρέπει να είναι «κοστολογημένα». Τα όρια του «εφικτού» καθορίζονται από τις ανάγκες του προϋπολογισμού, οι οποίες με τη σειρά τους προκύπτουν από δεσμεύσεις που δεν μπορούν να παραβιαστούν. Οι στρατιωτικές δαπάνες παραδοσιακά ανήκουν στην κατηγορία του απαραβίαστου, γιατί «καλύπτουν τις ανάγκες της άμυνας της χώρας». Δίπλα σε αυτές έρχονται να προστεθούν οι δαπάνες για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, «για να μην μπλέξουμε ξανά σε περιπέτειες». Κάπως έτσι προκύπτει ότι το αίτημα για επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού βρίσκεται πέρα από τις αντοχές της οικονομίας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος έκανε επίθεση ακόμα και στο ΠΑΣΟΚ όταν τόλμησε να πει κάτι σχετικά με αυτό το αίτημα. Ύστερα ήρθε και το Συμβούλιο της Επικρατείας να αποφανθεί σχετικά:
«Συνταγματική και συμβατή με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κρίθηκε με απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας η μη επαναφορά των επιδομάτων εορτών και αδείας στους δημοσίους υπαλλήλους, τα οποία είχαν καταργηθεί ολοσχερώς με μνημονικό νόμο. Η απόφαση εκδόθηκε στο πλαίσιο πρότυπης δίκης και αφορούσε αγωγή δημοσίου υπαλλήλου ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Υπέρ του είχε παρέμβει η ΑΔΕΔΥ».2
Τις ίδιες μέρες που ανακοινώθηκε το οριστικό κλάδεμα των «δώρων», η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα ακόμη πρόγραμμα πρόωρης αποπληρωμής δημόσιου χρέους:
«Το συνολικό ποσό των πρόωρων αποπληρωμών δημοσίου χρέους για το έτος 2026 αναμένεται να ανέλθει σε περίπου €12,84 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αφορά την αποπληρωμή των διμερών δανείων του GLF, που έλαβε χώρα τον Ιούνιο 2026, ύψους περίπου €6,94 δισ. ευρώ, τη μείωση του ύψους των Εντόκων Γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου κατά €1,2 δισ. ευρώ, την επικείμενη πρόωρη εξόφληση δανείων του EFSF ύψους €2,5 δισ. ευρώ, καθώς και την επικείμενη πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου του Ελληνικού Δημοσίου ύψους περίπου €2,2 δισ. ευρώ, λήξης Δεκεμβρίου 2027».3
Για να ικανοποιήσει τις διεθνείς χρηματαγορές, η κυβέρνηση μεθόδευσε πληρωμές σχεδόν 13 δις μέσα στη χρονιά, αλλά καταγγέλλει ως ανέφικτο ένα αίτημα που με δικούς της υπολογισμούς κοστίζει 2,6 δις το χρόνο. Αυτό από μόνο του αρκεί για να διαψεύσει όλες τις θεωρίες για «ανέφικτα αιτήματα».
Κι όμως, η ΕΛ.Α.Σ βρήκε θετική την επιλογή για το χρέος:
«Από την πλευρά της η κ. Αντωνοπούλου (ΕΛΑΣ) σημείωσε: Το γεγονός της μείωσης του χρέους είναι ένας εθνικός στόχος. Άρα δεν μπορεί να γίνεται ούτε τρόπαιο της Νέας Δημοκρατίας, ούτε να περιφέρεται ως προεκλογικός μποναμάς. Το δεύτερο είναι το τι πολιτική συνολικά ασκεί η κυβέρνηση. Αυτό σημαίνει ότι είναι άλλο πράγμα αν έχω δημοσιονομική σοβαρότητα. Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα είχε την απόλυτη δημοσιονομική σοβαρότητα βγάζοντας τη χώρα από τα μνημόνια και αφήνοντας ένα σοβαρό αποθεματικό ώστε να μπορούν να σχεδιαστούν οι επόμενες πολιτικές. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει δημοσιονομική σοβαρότητα ώστε να μπορούν να ασκηθούν πολιτικές. Το τι πολιτικές θα ασκηθούν αφορά το ποιος είναι ο στόχος κάθε κυβέρνησης».4
Αν οι πληρωμές για τα τοκοχρεολύσια αναγορεύονται σε εθνικό στόχο, τότε χάνονται τα περιθώρια για ταξικούς στόχους από τη μεριά της εργατικής τάξης. Οι τράπεζες διασώθηκαν με δημόσιο δανεισμό. Γιατί να μην υποχρεωθούν να πληρώνουν τα τοκοχρεολύσια από τα κέρδη τους; Ακόμη καλύτερα, γιατί να μην περάσουν σε δημόσιο έλεγχο χωρίς καμιά αποζημίωση για τα funds που λυμαίνονται τα κέρδη τους την ώρα που το δημόσιο πληρώνει τα τοκοχρεολύσια;
«Αλλαγή παραγωγικού μοντέλου»;
Ένα κλασικό επιχείρημα της ρεφορμιστικής αριστεράς ισχυρίζεται ότι πριν φτάσουμε σε τέτοια σοσιαλιστικά μέτρα, χρειάζεται να ξεπεράσουμε τα εμπόδια της «στρεβλής ανάπτυξης» της ελληνικής οικονομίας. Παλιότερα, αυτή η επιχειρηματολογία ξεκινούσε από αντιλήψεις περί «ψωροκώσταινας», ή με πιο σοβαρή ορολογία, από θεωρίες «υπανάπτυξης». Προτεραιότητα ήταν να υπάρξει «πραγματική» ανάπτυξη του καπιταλισμού στην Ελλάδα, για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για σοσιαλιστική αλλαγή.
Ο Παντελής Πουλιόπουλος ήταν ο επαναστάτης που αντιπαρατέθηκε σε αυτές τις αντιλήψεις με το κλασικό έργο του «Δημοκρατική ή Σοσιαλιστική επανάσταση στην Ελλάδα».5 Ήταν και παραμένει μια αντιπαράθεση ενταγμένη στο πλαίσιο της παράδοσης του Λένιν και του Τρότσκι. Το υπόβαθρο ήταν η ανάλυση για τη «συνδυασμένη και ανισόμερη ανάπτυξη» του καπιταλισμού σε διεθνή κλίμακα. Ο Μαρξ είχε γράψει στον Πρόλογο του Κεφάλαιου ότι «η χώρα που είναι πιο αναπτυγμένη βιομηχανικά δείχνει στην πιο καθυστερημένη την εικόνα του μέλλοντός της». Αυτή η αναφορά ερμηνεύτηκε μηχανιστικά από τα ρεφορμιστικά ρεύματα που κυριαρχούσαν στη Δεύτερη Διεθνή. Η ανάπτυξη του καπιταλισμού στις επιμέρους χώρες δεν είναι μια επανάληψη ενός μοντέλου που διαμορφώθηκε από τις πρώτες χώρες που πέρασαν στον καπιταλισμό. Είναι μια διαδικασία που ξετυλίγεται στα πλαίσια ενός παγκόσμιου συστήματος με τρόπο συνδυασμένο αλλά και άνισο. Ο ρόλος της εργατικής τάξης από χώρα σε χώρα δεν ακολουθεί μια πτωτική κατάταξη από τις αναπτυγμένες χώρες προς τις «υπανάπτυκτες». Παντού είναι πρωτοπόρος και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις γίνεται καθοριστικός.6
Σε αντίθεση με αυτήν την επαναστατική παράδοση, οι μεταρρυθμιστικές αντιλήψεις για «αλλαγή μοντέλου» επιμένουν και μάλιστα δεν περιορίζονται μόνο στη δεξιά πτέρυγα. Ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται τόσο δεξιά ώστε να αναφέρεται στα «αναπτυξιακά σοκ» του Τρικούπη και του Βενιζέλου:
«“Ο Αλέξης Τσίπρας σημείωσε ακόμα ότι απαιτείται για την επίτευξη του νέου εθνικού στόχου, η ανάπτυξη ενός Νέου Εθνικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης στη βάση των “4 Α”, δηλαδή, Ανάπτυξη, Αναδιανομή, Ασφάλεια, Ανθεκτικότητα, με ορίζοντα το 2030. Ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης με κεντρικό το ρόλο ενός στρατηγικού αναπτυξιακού κράτους. Ενός κράτους Ευθύνης και όχι Διαπλοκής”, ανέφερε εμφατικά ο πρώην πρωθυπουργός επισημαίνοντας ότι απαιτείται για τη χώρα “ένα μεγάλο αναπτυξιακό σοκ, εφάμιλλο των αντίστοιχων της περιόδου Τρικούπη και Βενιζέλου για να μη χάσει οριστικά το τρένο της σύγκλισης”. (…) Ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λόγο για ένα μεγάλο εθνικό σχέδιο επενδύσεων στο ανθρώπινο κεφάλαιο, στις υποδομές, την πράσινη μετάβαση, στην Υγεία ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις οικονομικού μετασχηματισμού, προσέλκυσης κεφαλαίων σε νέες παραγωγικές και όχι υπάρχουσες δραστηριότητες, με στόχο την επίτευξη μεσοπρόθεσμων διατηρήσιμων ρυθμών ανάπτυξης στην περιοχή του 2-2,5% την επόμενη δεκαετία».7
Αλλά δεν είναι μόνος σε αυτή την αντίληψη. Ο Βαρουφάκης θέλει να σώσει τον καπιταλισμό από τον κακό εαυτό του που οδηγεί σε «τεχνοφεουδαρχία». Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος που βρίσκεται στη Νέα Αριστερά γράφει στο βιβλίο του «Μανιφέστο για μια βιώσιμη κοινωνία»:
«Το αφήγημα της Αριστεράς πρέπει να είναι αξιόπιστο, καθορίζοντας όχι μόνο το επιθυμητό και εφικτό μέλλον, αλλά και την πορεία προς αυτό. Ένα νέο ιστορικό μπλοκ πρέπει να πιστέψει ότι τα τρέχοντα προβλήματά του –φτώχεια, χαμηλοί μισθοί, ανεπαρκείς κοινωνικές υπηρεσίες κλπ– μπορούν να αντιμετωπιστούν, έστω και εν μέρει, έστω και σταδιακά».8
Αυτό το «έστω και εν μέρει, έστω και σταδιακά», δεν προσφέρει εχέγγυα ρεαλισμού, αντίθετα αναβάλλει τις κρίσιμες επιλογές που απαιτούνται.
«Πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική»;
Αν η «σταδιακή» προσέγγιση λειτουργεί ανασταλτικά για τις απαραίτητες ρήξεις στην οικονομία, η επίδρασή της είναι ακόμη πιο αρνητική στα άλλα μέτωπα. Είναι κοινός τόπος η διαπίστωση ότι οι διεθνείς ανταγωνισμοί οξύνονται και η πολεμική απειλή γίνεται όλο και πιο έντονη. Δεν μπορεί το πρόγραμμα της Αριστεράς να κλείνει τα μάτια μπροστά σε αυτές τις εξελίξεις. Ποια είναι όμως η απάντηση;
Ένα μόνιμο μοτίβο της ρεφορμιστικής Αριστεράς είναι ο εξωραϊσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως δύναμης που αποτρέπει τον πόλεμο και ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ των χωρών. Ακόμα και όταν ασκείται κριτική προς την ΕΕ, αυτή έχει την τάση να διεκδικεί αφενός μεγαλύτερη «ολοκλήρωση» των θεσμών της ΕΕ και αφετέρου μεγαλύτερη στήριξη της ΕΕ για την Ελλάδα απέναντι στην Τουρκία. Ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα, μετά τη συμφωνία συνεργασίας Τουρκίας-Σαουδικής-Αραβίας-Πακιστάν που βαφτίστηκε ως «μουσουλμανικό ΝΑΤΟ», η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση ανεβάζει τους τόνους σε αυτή την κατεύθυνση. Ανακοίνωση της ΕΛ.Α.Σ για τη Χωροταξία των ΑΠΕ στο Αιγαίο αναφέρει:
«Η κυβέρνηση καλείται επιτέλους να αντιδράσει δυναμικά απέναντι στις διαδοχικές τουρκικές προκλήσεις, καταγγέλλοντας τον τούρκικο αναθεωρητισμό, και υπογραμμίζοντας στην Τουρκία τις σοβαρές επιπτώσεις που έχουν τέτοιες προκλήσεις τόσο σε επίπεδο διμερών σχέσεων όσο και στις ευρωτουρκικές σχέσεις, αξιοποιώντας και τη δυνατότητα επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων.(…) Η χώρα έχει ανάγκη την άμεση αλλαγή προτεραιοτήτων στα ελληνοτουρκικά. Με ξεκάθαρη στρατηγική που προασπίζεται τα συμφέροντα μας, μακριά από τα επικοινωνιακά πυροτεχνήματα Μητσοτάκη: Με αξιοποίηση των συμμαχιών μας, των ευρωτουρκικών σχέσεων και της δυνατότητας επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων και με επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών –τις οποίες λανθασμένα διέκοψε η κυβέρνηση».9
Πόσο φιλειρηνική είναι μια τυχόν απόφαση της ΕΕ να επιβάλλει κυρώσεις στην Τουρκία; Μια ΕΕ που δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στο Ισραήλ για τη γενοκτονία που διαπράττει σε βάρος των Παλαιστίνιων. Μια ΕΕ που κλιμακώνει την πολεμική αντιπαράθεση με τη Ρωσία:
«Σχεδόν 12 δισ. ευρώ αναμένεται να χρειαστεί η Γερμανία για ένα νέο οπλοστάσιο πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, με το Βερολίνο να θέτει ως βασικό στόχο την ενίσχυση της αποτροπής απέναντι στη Ρωσία. Σύμφωνα με εσωτερικά έγγραφα του γερμανικού υπουργείου Άμυνας, που επικαλείται το POLITICO, το πρόγραμμα αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τη Γερμανία και το ΝΑΤΟ. Στόχος είναι οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις να αποκτήσουν τη δυνατότητα να πλήττουν στόχους εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες χιλιόμετρα πίσω από το μέτωπο. Η στρατηγική αυτή αντλεί σημαντικά διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία, όπου drones και πύραυλοι χρησιμοποιούνται για επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές βαθιά στο εσωτερικό της Ρωσίας».10
Προφανώς η απάντηση σε αυτά τα σχέδια δεν είναι το να «βαθύνει η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση» ώστε τα γερμανικά σχέδια να γίνουν πανευρωπαϊκά και η Ελλάδα να τρέξει «να συγκλίνει» με την ΕΕ. Κι όμως, σε αυτή την πολιτική συγκλίνουν οι ηγεσίες της κοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης. Ακόμα και η ηγεσία του ΚΚΕ, που τοποθετείται στα αριστερά αυτού του φάσματος, αρνείται τη ρήξη με την ΕΕ και καταγγέλλει την κυβέρνηση για επικίνδυνους συμβιβασμούς με την Τουρκία. Διαβάζουμε στον 902.gr:
«Οι κινήσεις της αστικής τάξης της Τουρκίας για γκριζάρισμα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο επιχειρούν να διαμορφώσουν τετελεσμένα και επώδυνους για τους λαούς "συμβιβασμούς" και διευθετήσεις, ανάμεσά τους και τη μεθόδευση, επώδυνης για τον Κυπριακό λαό και τους λαούς της περιοχής, διχοτομικής "λύσης" μέσω ΝΑΤΟποίησης του νησιού και διαμεσολάβησης της ΕΕ. Στρώνεται έτσι συνολικά το έδαφος για τη συνεκμετάλλευση στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο με μόνους κερδισμένους τους ενεργειακούς και άλλους ομίλους».11
Αντί να ανησυχεί για «συμβιβασμούς» στο μέτωπο των εξορύξεων βαφτίζοντας τα κοιτάσματα ορυκτών καυσίμων ως «εθνικό πλούτο», η ηγεσία του ΚΚΕ θα έπρεπε να ανησυχεί για τους συμβιβασμούς στο μέτωπο των εργατικών αγώνων. Όπως έλεγε ένα κείμενο στον προσυνεδριακό διάλογο του ΚΚΕ με τίτλο «Κόμμα Παντός Καιρού ή Ιδεολογικός Όμιλος Διαφώτισης;»:
«…είχαμε καίριο μερίδιο ευθύνης στην αδυναμία κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων μετά τη δεύτερη μεγάλη απεργία [για τα Τέμπη]. Δεν υπήρξε σχέδιο πολιτικής κλιμάκωσης, αλλά στροφή σε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και τοπικού χαρακτήρα διαμαρτυρίες, πίσω από την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί. Όταν σχεδόν 2 εκατομμύρια άνθρωποι βγαίνουν στο δρόμο στη μεγαλύτερη Γενική Απεργία (της 28 Φλεβάρη) τίθεται επί τάπητος το ερώτημα: με ποια αιτήματα και ποιες μορφές οργάνωσης και πάλης μπορεί να βάλει τη σφραγίδα της η εργατική τάξη; Σίγουρα όχι με “καλλιτεχνικές εκδηλώσεις” και “τοπικού χαρακτήρα διαμαρτυρίες” οι οποίες συνοδεύτηκαν και συνοδεύονται με επιθέσεις στα αιτήματα για κρατικοποιήσεις κόντρα στις ιδιωτικοποιήσεις».12
Ανοιχτά ή κλειστά σύνορα;
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του κοινοβουλευτικού δρόμου για την Αριστερά είναι η πίεση να μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα τα ζητήματα που κρίνονται ως «δύσκολα» για το εκλογικό ακροατήριο. Η Δεξιά και η ακροδεξιά έχουν εντοπίσει αυτή την αδυναμία και επικεντρώνουν τα βέλη τους σε αυτό που ονομάζουν «woke agenda» της Αριστεράς. Οι διεκδικήσεις υπέρ των προσφύγων και των μεταναστών απειλούν να «μετατρέψουν τη χώρα σε ξέφραγο αμπέλι» και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο απειλούν να «υποτάξουν στο σκοταδισμό του Ισλάμ τις αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού», λέει και ξαναλέει αυτή η αντιδραστική προπαγάνδα και ενισχύεται ξεδιάντροπα από το χρήμα του Έλον Μασκ και τις εκστρατείες του Ντόναλντ Τραμπ.
Κάτω από αυτή την πίεση, ηγεσίες που έχουν ως προτεραιότητα την εκλογική επιτυχία προχωρούν σε υποχωρήσεις. Μέσα στις ΗΠΑ, οι υποψήφιοι/ες των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών πιέζονται καθημερινά να «νερώσουν» την ατζέντα τους. Στην Ευρώπη, η Σάρα Βάγκενκνεχτ δεν είναι πια η μόνη που εγκατέλειψε τα αντιρατσιστικά αιτήματα. Εδώ, είναι χαρακτηριστική η τοποθέτηση της Πέτης Πέρκα στη σύσκεψη που είχε οργανώσει η ΚΕΕΡΦΑ για την Πύλο:
«Ζούμε σε πολύ σκοτεινή περίοδο. Κράτος δικαίου, τέλος. Μέσα σε αυτό είναι και το προσφυγικό. Έγινε κουβέντα στη Βουλή με αφορμή ερώτηση του ΠΑΣΟΚ για το κράτος δικαίου και μόνο εμείς είπαμε για το προσφυγικό. Ξεκινάω από αυτό γιατί για τα Τέμπη η κοινωνία κινητοποιήθηκε, βγήκε στους δρόμους για τους 57 νεκρούς. Για την Πύλο δεν βγήκε. Άρα κάτι παραπάνω πρέπει να κάνουμε κι εμείς».13
Πραγματικά, είναι επείγον να κάνει η Αριστερά «κάτι παραπάνω» ώστε να μην αφήνει την κυβέρνηση να φουσκώνει τα πανιά της ακροδεξιάς. Χρειάζεται μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις δυνατότητες της εργατικής τάξης να ανταποκρίνεται και σε αυτές τις προκλήσεις. Ας μην ξεχνάμε ότι μια κυβέρνηση εγκληματικά ρατσιστική, που έχει κάνει κορώνα στο κεφάλι της τους Πλεύρηδες και τους Γεωργιάδηδες, αναγκάστηκε να υποκλιθεί σε έναν γονιό των Τεμπών που είναι μετανάστης από την Αλβανία και ο οποίος σε όλη τη διάρκεια της απεργίας πείνας του χαιρέτιζε όχι μόνο τους αλληλέγγυους των Τεμπών που του συμπαραστέκονταν αλλά και τους αλληλέγγυους της Παλαιστίνης, τους επιζώντες από το έγκλημα της Πύλου, τους διαδηλωτές που τιμούσαν τη μνήμη του δολοφονημένου Ζακ Κωστόπουλου, τις μετανάστριες καθαρίστριες του Δήμου της Αθήνας…
Πόσα είναι τα φύλα;
Η ακροδεξιά εκστρατεία ενάντια στη woke agenda της Αριστεράς δεν στοχοποιεί «μόνο» τους μετανάστες και τους πρόσφυγες, αλλά και τα ΛΟΑΤΚΙ+ και τα τρανς άτομα. Μάλιστα, φτάνει στο σημείο να παριστάνει ότι υπερασπίζεται τις γυναίκες από την «απειλή των τρανς»!
Αυτό δεν είναι κάποιο «περιθωριακό ζήτημα». Όλα τα κόμματα της ακροδεξιάς, με μακριά παράδοση από τον Χίτλερ και το Ναζισμό, υποστηρίζουν ότι η βιολογία αναγνωρίζει μόνο δυο φύλα, τον άντρα και τη γυναίκα, και ότι όλοι οι άλλοι, άλλες, άλλα είναι «παρά φύσει». Εξοστρακίζουν με αυτό τον τρόπο τρανς, ομοφυλόφιλους ή άτομα που δηλώνουν ότι δεν ανήκουν σε κανένα φύλο.
Στις ΗΠΑ του Τραμπ, στη χώρα που συγκλονίζεται από το σκάνδαλο Έπσταϊν, η τρανσφοβία είναι κατεξοχή εργαλείο αποπροσανατολισμού. Οι φίλοι του Τραμπ προσπαθούν να κάνουν το ίδιο εδώ. Οι γυναικοκτονίες σπάνε ρεκόρ, αλλά τα φύλα είναι δυο, αποφάσισε ο Τραμπ και πίσω του ακολούθησε ο Μητσοτάκης:
«Ναι, τυχαίνει να πιστεύω ότι υπάρχουν δύο φύλα, το αρσενικό και το θηλυκό. Αυτή είναι η προσωπική μου άποψη, αυτό υπαγορεύει η βιολογία» τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ερωτηθείς σχετικά με τη woke ατζέντα».14
Υπάρχει άμεση απάντηση από τους βιολόγους:
«Στην ανακοίνωσή της με τίτλο “Τελικά υπάρχουν γυναίκες και άνδρες μόνο;”, η Πανελλήνια Ένωση Βιοεπιστημόνων (ΠΕΒ) επισημαίνει ότι υπάρχουν γενετικές, ορμονικές και αναπτυξιακές διαφοροποιήσεις (π.χ. σύνδρομο Klinefelter, διαφυλικά άτομα), και παραθέτει στοιχεία που δείχνουν ότι 1,7% των γεννήσεων δεν ανταποκρίνονται στον διμορφισμό φύλου».15
Αλλά η μαχητική απάντηση δίνεται στους δρόμους. Αυτό φάνηκε και στις 8 Μάρτη και στο Pride.
«Η φετινή 8 Μάρτη γίνεται μια βδομάδα μετά το απεργιακό διήμερο 27 και 28 Φλεβάρη στην επέτειο των 3 χρόνων από το έγκλημα στα Τέμπη. Η μάχη ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις είναι μια μάχη που αφορά όλη την τάξη, αλλά ιδιαίτερα τις γυναίκες της τάξης μας που αναγκάζονται να επωμίζονται τα βάρη από τη διάλυση του κράτους πρόνοιας. H 8 Μάρτη έρχεται λίγες μέρες μετά την πολεμική επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στο Ιράν. Ήδη, πάνω από 150 μαθήτριες από χτύπημα σε δημοτικό σχολείο στο νότιο Ιράν. Η 8 Μάρτη επίσης είναι αφιερωμένη στις πέντε νεκρές εργάτριες στο εργοστάσιο Βιολάντα που έχασαν τη ζωή τους στο βωμό του κέρδους. Η κυβέρνηση του Μητσοτάκη είναι συνένοχη και σε αυτό το έγκλημα».16
«Χιλιάδες πλημμύρισαν το κέντρο της Αθήνας στη μεγάλη διαδήλωση του Athens Pride 2026 ενάντια στην ομοφοβία, την τρανσφοβία και τον σεξισμό. Ήταν ένα Pride που ένωσε όλες τις μάχες με τη μάχη για απελευθέρωση. “Σήμερα διαδηλώσαμε χιλιάδες. Δείξαμε τη δύναμή μας κι έτσι θα συνεχίσουμε. Οι ρίζες του Pride είναι εξεγερτικές” τονίζει η Πρωτοβουλία “στη φυλακή οι δολοφόνοι της Zackie Oh”. “Θα ξανακάνουμε το Pride συνώνυμο της εξέγερσης συνδέοντας τις μάχες της εργατικής τάξης με την πάλη ενάντια στην καταπίεση, την ομοφοβία, την τρανσφοβία και τον σεξισμό”».17
Καμιά ηγεσία της Αριστεράς δεν πρέπει να μένει σιωπηλή, ή ακόμα χειρότερα, να αποδέχεται τις «θεωρίες των δυο φύλων».
Ο δρόμος προς τη νίκη
Το κλειδί για να διαμορφώνει η Αριστερά πρόγραμμα και στρατηγική που ξεφεύγουν από τους σκόπελους των συμβιβασμών βρίσκεται στην αντιμετώπιση της εργατικής τάξης ως ιστορικό υποκείμενο της κοινωνικής αλλαγής και όχι ως παθητικούς ψηφοφόρους. Συγκροτώντας τα πρωτοπόρα τμήματα της τάξης σε επαναστατικό κόμμα. Από αυτή την αφετηρία προχωράει το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα και συγκεκριμενοποιεί τις προτάσεις του. Όπως αναφέρει το κείμενο που κατέθεσε στις διαδικασίες της ΑΝΤΑΡΣΥΑ:
Τις πολιτικές αιχμές τις έχουν διαμορφώσει η ίδια η εργατική τάξη και η νεολαία με τους αγώνες και τα προχωρήματα στις ιδέες της.
Μπαίνουμε μπροστά στην πάλη για την ανατροπή της κυβέρνησης της ΝΔ με τη δύναμη του «πεζοδρομίου», της απεργίας, της διαδήλωσης. Η μετατροπή της μαζικής οργής σε οργανωμένο κίνημα στους χώρους δουλειάς είναι το κλειδί για ένα εργατικό κίνημα που θα επιβάλλει τα δίκια του απέναντι στον κάθε επίδοξο διαχειριστή του συστήματος.
Οργανώνουμε τη συνέχεια του κινήματος αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, κόντρα στα «ειρηνευτικά σχέδια» του Τραμπ και των συμμάχων του, για τη διακοπή των οικονομικών πολιτικών και άλλων σχέσεων με το κράτος-δολοφόνο του Ισραήλ. για μια Παλαιστίνη λεύτερη από τον Ιορδάνη μέχρι Μεσόγειο. Η απεργία της 10 Οκτώβρη δείχνει τον δρόμο που μπορούμε να βαδίσουμε.
Μπαίνουμε μπροστά στους εργατικούς αγώνες ενάντια στη λιτότητα, τις απολύσεις, την ακρίβεια. Για την κλιμάκωση των απεργιών που θα επιβάλλουν πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς, ΣΣΕ. Θα απλώσουν τον συνδικαλισμό πετώντας στο καλάθι των αχρήστων το «13ωρο» και όλα τα αντεργατικά τερατουργήματα που φέρνουν εργοδοτικά εγκλήματα όπως αυτό της «Βιολάντα» στα Τρίκαλα ή τα «ατυχήματα» στα κάτεργα του Λάτση στο Ελληνικό.
Απέναντι στις ιδιωτικοποιήσεις που δολοφονούν από τα Τέμπη μέχρι τα νοσοκομεία, παλεύουμε για κρατικοποιήσεις όλων των επιχειρήσεων που έχουν ιδιωτικοποιηθεί και την επέκτασή τους στις τράπεζες, σε όλους τους τομείς που έχουν να κάνουν με τις ανάγκες μας.
Χωρίς αποζημίωση για τα αφεντικά και με εργατικό έλεγχο. Οι εργαζόμενοι στα νοσοκομεία που κράτησαν όρθια τη δημόσια υγεία ξέρουν πολύ καλύτερα τις ανάγκες από κάθε μάνατζερ και δοτό του Γεωργιάδη. Το ίδιο οι σιδηροδρομικοί που προειδοποιούσαν για τις καταστροφικές συνέπειες της ιδιωτικοποίησης των σιδηροδρόμων.
Αυτό σημαίνει σύγκρουση, ανυπακοή και ρήξη με την Ε.Ε της «απελευθέρωσης των αγορών», των εξοπλισμών και του μιλιταρισμού, του ρατσισμού. Αυτό το αντιδημοκρατικό επιτελείο των καπιταλιστικών επιθέσεων δεν μεταρρυθμίζεται.
Συνδέουμε αυτές τις μάχες με την πάλη ενάντια στην κλιμάκωση των εξοπλισμών, ενάντια στο ΝΑΤΟ, ενάντια στον αντιδραστικό ανταγωνισμό για τις ΑΟΖ. Για ένα δυνατό εργατικό κίνημα που απαιτεί και επιβάλλει Λεφτά για την Παιδεία, την Υγεία, τους μισθούς, τις ανάγκες μας και όχι για φρεγάτες και αεροπλάνα.
Συγκρουόμαστε με τις ρατσιστικές εκστρατείες της κυρίαρχης τάξης που σκοπό έχουν να διαιρέσουν και να αποδυναμώσουν όλη την εργατική τάξη. Η κυβέρνηση της ΝΔ έχει βαμμένα τα χέρια της στο αίμα όχι μόνο στα Τέμπη αλλά και στην Πύλο και στη Χίο. Παλεύουμε για σύνορα ανοιχτά για την προσφυγιά, νομιμοποίηση όλων των μεταναστών/τριών.
Ενάντια στις σεξιστικές επιθέσεις της άρχουσας τάξης και της κυβέρνησης κάνουμε την πάλη για την απελευθέρωση των γυναικών, των ΛΟΑΤΚΙ υπόθεση όλου του εργατικού κινήματος, της νεολαίας, των συνδικάτων. Η μάχη είναι κοινή και διεθνής απέναντι στον καπιταλισμό που αναπαράγει τον σεξισμό.
Αυτές οι αιχμές αναδεικνύουν αιτήματα που είναι «μεταβατικά». Δηλαδή αιτήματα βασισμένα στις πολιτικές και αγωνιστικές εμπειρίες της εργατικής τάξης που δίνουν στην αντικαπιταλιστική Αριστερά τη δυνατότητα να συνδέσει την πάλη γι’ αυτά με την προοπτική της συνολικής ανατροπής του καπιταλισμού.
Όμως, για να πάρει σάρκα και οστά αυτή η προοπτική, για να μπορέσουν τέτοιες αιχμές να κάνουν ένα πρόγραμμα πραγματικά «μεταβατικό», χρειάζεται να μετατρέπονται σε πρωτοβουλίες που θα κινητοποιούν ένα δυναμικό πολύ ευρύτερο απ’ τη στενή επιρροή της ΑΝΤΑΡΣΥΑ. Χρειάζεται να γίνουν κίνητρα για άνοιγμα, όχι για περιχαράκωση στη λογική του «εμείς οι μόνοι συνεπείς». Δηλαδή πρωτοβουλίες δράσης που δεν θα φοβούνται να βάζουν πίεση σε ηγεσίες ή τμήματα ηγεσιών της Αριστεράς και των συνδικάτων με κριτήριο πάντα το δυνάμωμα της οργάνωσης «από τα κάτω». Ο Λένιν στην εποχή του είχε συμπυκνώσει αυτή την πολιτική παρέμβαση στην φράση «χτυπάμε μαζί, βαδίζουμε χωριστά».
Όποτε κινηθήκαμε ενωτικά και πρωτοβουλιακά καλώντας τον κόσμο να ενωθεί στα αιτήματα αιχμής βρήκαμε ανταπόκριση. Δικιά μας ήταν η εκστρατεία που οδήγησε τη Χρυσή Αυγή στη φυλακή. Με δικές μας δράσεις βγήκε η απόφαση παραπομπής του αρχηγού του Λιμενικού για το έγκλημα της Πύλου. Πρέπει να ανοιχτούμε στον κόσμο και να τον καλέσουμε να ανταποκριθούμε μαζί στη νέα φάση της ριζοσπαστικοποίησης των «από κάτω» και της κρίσης των «από πάνω».
Σημειώσεις
1. https://www.in.gr/2026/08/10/inview/to-les/aleksis-tsipras-exei-dimiourgithei-ena-kathestos/
2. https://www.tanea.gr/2026/08/20/economy/mploko-ste-sta-dora-pasxa-kai-xristougennon-giati-den-epistrefoun-13os-kai-14os-misthos-ti-eksigei-ergatologos/?
3. https://www.capital.gr/oikonomia/4011406/upetho-gia-proori-apopliromi-tou-xreous-den-tha-perasoume-ton-logariasmo-sta-paidia-mas/
4. https://www.in.gr/2026/08/20/politics/kyvernitikoi-panigyrismoi-gia-to-xreos-kai-paroxologia-enopsei-deth-sfodra-pyra-tis-antipoliteysis/
5. Παντελής Πουλιόπουλος, Δημοκρατική ή Σοσιαλιστική επανάσταση στην Ελλάδα, Μαρξιστικό βιβλιοπωλείο
6. Πάνος Γκαργκάνας, Ο Τρότσκι και η Διαρκής Επανάσταση, Σοσιαλισμός από τα κάτω 177, Ιούλης-Αύγουστος 2026, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1600&issue=177#gsc.tab=0
7. Αλέξης Τσίπρας: Απαιτείται ένα Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης, ένα αναπτυξιακό σοκ από ένα κράτος ευθύνης και όχι διαπλοκής, ΙΝΑΤ, 22 Οκτωβρίου 2024, https://in-at.gr/alexis-tsipras-apaiteitai-ena-ethniko-schedio-anasygkrotisis-ena-anaptyxiako-sok-apo-ena-kratos-efthynis-kai-ochi-diaplokis
8. Ευκλείδης Τσακαλώτος, Μανιφέστο για μια βιώσιμη κοινωνία, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2025, σελ43
9. https://www.efsyn.gr/politiki/1451007/elas-i-kyvernisi-epiteloys-na-antidrasei-dynamika-apenanti-stis-toyrkikes-prokliseis/
10. https://www.efsyn.gr /ellada/1452439/politico-i-germania-shediazei-exoplistiko-programma-mamoyth-ypsoys-12-dis-eyro-gia-na-apotrepsei-ton-poytin/
11. Ευρωκοινοβουλευτική Ομάδα του ΚΚΕ: Κατεπείγουσα ερώτηση για την επικίνδυνη εξέλιξη δημοσίευσης τουρκικού χωροταξικού σχεδιασμού «θαλάσσιων πάρκων» που αμφισβητούν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, https://www.902.gr/eidisi/eyrovoyli/426955/eyrokoinovoyleytiki-omada-toy-kke-katepeigoysa-erotisi-gia-tin-epikindyni
12. Βλέπε σχετικά https://ergatiki.gr/article.php?id=37718&issue=1707
13. Λένα Βερδέ, Τρια χρόνια από το έγκλημα της Πύλου: Στους δρόμους για να πάνε φυλακή οι δολοφόνοι! Εργατική Αλληλεγγύη 1725, 3 Ιούνη 2026, https://ergatiki.gr/article.php?id=38236&issue=1725βλέπε
14. Ναυτεμπορική, 22 Ιανουαρίου 2025, https://www.naftemporiki.gr/politics/1890195/k-mitsotakis-yparchoyn-dyo-fyla-to-arseniko-kai-to-thilyko-i-woke-atzenta-kai-to-freno-sta-peri-synergasias-me-kommata-dexia-tis-n-d/
15. https://www.ygeiamou.gr/%CE%B5%CE%B9%CE%B4%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82/449490/iparchoun-mono-dio-fila-i-epistimoniki-diamachi-ke-i-sigchisi-gia-ton-arithmo-ton-filon-sinechizete/ Βλέπε περισσότερα στο άρθρο της Μαρίας Στύλλου Πάλη Γυναικών - φύλο, αναπαραγωγή, απελευθέρωση, Σοσιλισμός από τα Κάτω 169, Μάρτης-Απρίλης 2025, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1525&issue=169#gsc.tab=0
16. Η Λίλιαν Μπουρίτη από την Κίνηση για την Απεργιακή 8 Μάρτη μιλά στην Εργατική Αλληλεγγύη, https://ergatiki.gr/article.php?id=37865&issue=1712
17. https://ergatiki.gr/article.php?id=38302&issue=1727